|

Sorgulabul
Şifalı Bitkiler Sözlüğü
|
Abdestbozanotu |
( pimpinella saxisfrage) :Gülgillerden; siyah ve yeşil
boya çıkartılan bir bitkidir. Rutubetli yerlerde yetişir. Boyu 70 santimetre
kadardır. Kökü akıcıdır.
Kullanıldığı yerler:
Mideyi kuvvetlendirir. Göğüs ağrılarını dindirir. Ateşi düşürür. Boğmaca,
öksürük ve baş ağrılarını keser. Vücuda dinçlik verir. Balgam ve ter söker.
Burun kanamalarını keser. Bademcik şişlerini indirir. Mide yanması ve
bağırsak gazlarını giderir. Çıbanın olgunlaşmasına yardım eder. |
|
Acı ağaç |
( kuvasya ağacı ) :Sedefotugillerden; 2-3 metre boyunda
küçük bir bitkidir. İnce kabuklarının üzerinde sarı benekler vardır.
Çiçekleri kırmızıdır. Sıcak ülkelerde yetişir. Bu ülkelerde acı ağaç
kabuklarından yapılan kaplardan su içenlerin kuvvetleneceğine inanılır.
Hekimlikte; kökü, kabuğu ve odunu kullanılır. Etkili maddesi "Quassine"dir.
Çok acıdır.
Kullanıldığı yerler:
İştah açar, hazmı kolaylaştırır. Ateşi düşürür. Tükürük ifrazatını arttırır.
Mide, bağırsak, karaciğer ve böbreklerin çalışmasını düzenler. Böbrek
sancılarını keser, taşların düşürülmesine yardımcı olur. Bağırsak kurtlarını
döker. Kanamaları durdurur. Haşarat kaçırıcı olarak da kullanılır. Fazla
kullanılacak olursa; baş dönmesi, mide bulantısı ve kusma yapar. |
|
Acıbakla |
( Lupine, Lupin, Lupine) :10-100 cm yüksekliğinde, sık
tüylü, bir senelik bitkidir. Yaprakları el şeklinde parçalı, uzun saplı, 5-9
yaprakçıklıdır. Çiçekleri dik salkım durumunda, beyaz veya mavimsi renkli,
çiçek taç yaprağı kelebek şeklindedir. Yahudi baklası diye de
tanınır.Türkiye’de yetiştiği yerler: Akdeniz bölgesi, Bursa, Antalya ve
Konya çevreleridir. Memleketimizde üç türü bulunmaktadır.- Beyaz yahudi
baklası: Beyaz çiçeklidir. 120 cm kadar yükseklikte, bir yıllık bir
bitkidir.- Sarı çiçekli yahudi baklası: Vatanı, Orta ve Güney Avrupa’dır.-
Mavi çiçekli yahudi baklası: Vatanı, Akdeniz çevresi memleketleridir.
Kullanıldığı yerler:
Tohumlarının idrar söktürücü, kan temizleyici ve kurt düşürücü tesiri
vardır. Bazı türlerinin kavrulmuş tohumları “sebze kahvesi” ismiyle kahve
yerine kullanılmaktadır. Fakat alkaloid taşıyan türlerinin bu şekilde
kullanılması tehlikelidir. |
|
Acıçiğdem |
( Herbstzeitlose, Krokus, Colchique, Colchicum, Autumn
crocuses) :Boyu 10-30 cm yüksekliğe ulaşan, otsu ve yumrulu bir bitkidir.
Sonbaharda morumsu pembe renkli, 6 parçalı çiçekler açar. Yaprak ve
meyvaları ise ilkbaharda ortaya çıkar. Sonbaharda çiçek açtığından dolayı
halk arasında “güz çiğdemi” olarak da bilinir.Yetiştiği yerler: Türkiye’de
pek bulunmaz. Avrupa’nın sulak çayırlarında bol miktarda yetişir.
Kullanıldığı yerler:
Tıbbi önemi haiz bir bitkidir. Kullanılan kısmı yumru ve tohumlarıdır. Tohum
ve yumruların idrar arttırıcı, terletici, müshil ve romatizma ağrılarını
dindirici etkisi vardır. Alkaloitlerin çok yüksek zehirleyici özelliği
olduğundan, bu droglar, dahilen ancak hekim kontrolünde kullanılabilir.
Eskiden halk arasında romatizma ağrılarını dindirmek için haricen
kullanılırdı. Bunun için bir tutam acı çiğdem tohumu, 2-3 diş sarmısak ile
havanda iyice dövülür. Elde edilen sulu kısım bir tülbente emdirilip,
ağrıyan kısma sarılır. Bu pansuman birkaç gün arka arkaya tekrarlanır. |
|
Adaçayı |
( salvia officinalis ) :Ballıbabagillerden; özellikle
Akdeniz bölgesinde yetişen ıtırlı bir bitkidir. Menekşeye benzeyen çiçekleri
haziran, temmuz aylarında açar. Yaprakları uzun, kenarları tırtıllı,
beyazımsı yeşil renktedir. Hafif kafuru kokusu vardır. Çiçek açtığı zaman
toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
Mide va bağırsak gazlarını giderir. Mide bulantısını keser. Hazım sisteminin
düzenli çalışmasını sağlar. Boğaz, bademcik ve dişeti iltihaplarını giderir.
Göğsü yumuşatır. Astımdaki sıkıntıları geçirir. İdrar ve ter söktürür. Banyo
suyuna katılıp yıkanılırsa; zindelik verir. Günde, 3 kahve fincanından fazla
içilmemelidir. |
|
Adamotu |
(Alraunwurzel, Mandragore, Mandrake) :Mavimsi-mor renkli
çiçekler açan, rozet yapraklı ve kazık köklü çok yıllık otsu bir bitkidir.
Kökleri insana benzediği için, bu isim verilmiştir.Türkiye’de yetiştiği
yerler: Batı ve Güney Anadolu.
Kullanıldığı yerler:
Kökleri % 0,3 oranında Hiyosiyaminlerle Skopolamin alkaloitlerini taşır.
Bundan dolayı zehirli bir bitkidir. Ağrı kesici, yatıştırıcı, cinsel gücü
arttırıcı etkileri vardır. Halen tedavide çesitli preparatların terkibinde
kullanılmaktadır. Rastgele kullanıldığında zararlı olur. |
|
Adasoğanı |
(Scille, Scillae bulbus, Sea onion, Urginea maritima)
:Zambakgillerden bir çesit bitkidir. Yaprakları uzun şerit şeklindedir.
Çiçekleri yeşil ve beyaz damarlıdır. 2 kilogram kadar olan soğan kısmı,
yapraklarının altındadır. Acı ve zehirlidir. 7,5 gram adasoğanı, bir insanı
rahatça öldürebilir. Tazeyken kullanılmaz. Aksi halde zehirlenme ve
kusmalara yol açar. Soğanın etli olan orta kısmı, dilimlenerek kurutulur.
Sonra dövülüp toz haline getirilir. Çok iyi bilmeden kullanılmamalıdır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Kalp hastalarında vücudda biriken suyu boşaltır. Azotemiyi
azaltır. Böbrek hastaları kullanmamalıdır. |
|
Ahlat |
(Yaban armudu, Piraster, Pirus elaegrifolia, Wild pear-tree,
Poirier sauvage) :Gülgillerden, kendi kendine yetişen ve üzerine armut
aşılanan bir ağaçtır. Yemişi iyice olgunlaştıktan sonra yenir.
Kullanıldığı yerler:
Meyveleri ishal keser. Zehirli hayvan sokmalarında, filizi ezilip yaraya
sürülür. |
|
Ahududu |
(Himbeere, Framboise Common, Rasberry bush) :Ağaç çileği
ve sultan böğürtleni olarak tanınır. Haziran-Temmuz ayları arasında
beyazımtırak renkli çiçekler açan, 30-150 cm boyunda, çok senelik, dikenli,
çalı görünüşünde bir bitkidir. Dağlık mıntıkaların orman ve korularında
tesadüf edilir. Gövdesi dallı, dikenli ve yatıktır. Yaprakları 3-5 parçalı,
sivri uçlu, yaprak sapı kıvrık dikenlidir. Çiçekleri ekseriya dalların
ucunda 5-10 çiçekli salkım halindedirler. Meyvesi etli ve birçok eriksi
tipli meyvelerin biraraya gelmesi ile meydana gelmis, küre biçiminde,
kırmızı renkli ve güzel kokuludur. Meyveleri temmuz ve agustos aylarında
olgunlaşır. Çoğu çesitleri bahçelerde yetiştirilir. Umumiyetle sonbaharda
1-1,5 m aralık bırakılmak suretiyle dikilir. Ahududurar her 6-7 senede bir
yenilenmelidir. Türkiye’de; Ege, Marmara, Karadeniz bölgelerinde yetiştişir
Kullanıldığı yerler:
Kullanılan kısmı, meyve, çiçek ve yapraklarıdır. Meyveler tamamen
olgunlaştıkları zaman toplanır. Yapraklarında tanen, meyvelerinde ise
organik asitler (malik asit, sitrik asit vs.) şeker, pektin, uçucu ve sabit
yağlar bulunmaktadır. Yaprakları bogaz hastalıklarında gargara için
kullanılır. Çiçeklerinden romatizma ve nikris (gut) hastalıklarında
faydalanılır. Taze olarak, şeker ve böbrek hastalıklarında perhiz yiyeceği
olarak istifade edilir. Halk arasında ishal ve ateşli hastalıklara karşı
tavsiye edilir. |
|
Akasya |
( salkım ağacı) :Baklagillerden; bir çeşit süs ve gölge
ağacıdır. Salkım çiçekli ve küçük yapraklıdır. Çiçekleri güzel kokar.
Çiçekleri kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Astım ve Nefes darlığını giderir. |
|
Akdiken |
(Gemeiner Kreuzdorn, Nerprun Alaterne, Common Buckthorn)
:Mayıs-Haziran aylarında, sarı-yeşil renkli, küçük çiçekler açan bodur bir
ağaçtır. Orman ve koru kenarlarında bulunur. Dalları karşılıklı, uçları
diken halindedir. Yaprakları karşılıklı ve saplıdır. Çiçekler küçük demetler
halinde bir araya toplanmıştır. Küre şeklinde ve bezelye büyüklüğündeki
meyvası evvela yeşil, olgunlukta morumsu-siyah renk alır.Türkiye’de
yetiştiği yerler: Bolu ve Trabzon civarıdır.
Kullanıldığı yerler:
Bitkinin kullanılan kısmı taze meyvalarıdır. Meyvalerında yağ, renkli
maddeler, şeker ve glikoz vardır. İyi bir müshildir. Şurubu yapılır. Müshil
ilacı olarak kullanılır. Bunlardan başka meyvalarından yeşil bir boya da
hazırlanır. Memleketimizde yetişmekte olan bir Akdiken çeşidi de “Cehri”
adıyla anılır. Bu cins sadece memleketimizde yetişir. |
|
Akkuş ağacı |
( kayınağacı )Kayıngillerden; nemli topraklarda yetişen
bir ağaçtır. Meyveleri küçüktür. Yaprakları ilkbahar aylarında toplanıp
kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Vücutta biriken suyu boşaltır. Böbreklerin düzenli
çalışmasını sağlar. Şişmanlamayı önler. Romatizma ağrılarını dinlendirir.
Ayak kokularını keser. Saçları gürleştirir, kepekleri yok eder. Cilt
hastalıklarını tedavi eder. Kalp kifayetsizliğinin sebep olduğu idrar
tutukluğunu giderir. Vücutta biriken tuzu atar. Üremi ve albüminde
faydalıdır. |
|
Altınbaşak otu |
( solidago officinalis )İdrar tutukluğu, albümin, nefrit,
üremi ve sistit tedavisinde kullanılan bir çeşit bitkidir.
Kullanıldığı yerler:
Asabi çarpıntıları giderir. Sinir bozukluğunu geçirir. Yüksek tansiyonu
düşürür. Aritmide kullanılır. Uykusuzluğu giderir. Kalbi kuvvetlendirir.
Damar sertliği ve göğüs nezlesinde faydalıdır. |
|
Altınkökü |
( ipeka )Güney Amerika'da yetişen bir bitkidir.Kullanılığı
yerler:Az miktarda kullanıldığı takdirde tatlandırıcıdır. Yüksek dozlarda
kullanılırsa kusturur, ishal yapar. Müzmin bronşitte ifrazatı artırır. |
|
Alıç |
( Ekşimuşmula )Gülgillerden; kırlarda yabani olarak
yetişen bir ağaçtır. Meyveleri; küçük muşmulaya benzer, kırmızı renklidir.
Tadı mayhoştur. Hekimlikte meyvesi kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Asabi çarpıntıları giderir. Sinir bozukluğunu geçirir. Yüksek tansiyonu
düşürür. Aritmide kullanılır. Uykusuzluğu giderir. Kalbi kuvvetlendirir.
Damar sertliği ve göğüs nezlesinde faydalıdır. |
|
Amberbaris |
( kadıntuzluğu )Yabani, çalı şeklinde, sarı çiçekli bir
ağaçtır. Kökü acıdır. Yaprakları ve yemişi tatlıdır. Seyrek ormanlarda
bulunur. Boyu 2-3 metre arasındadır. Meyvelerinde bol miktarda C vitamini
vardır. Meyveleri, kabukları ve kökü kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Karaciğer ve safra kesesi hastalıklarını iyileştirir. Ateşi düşürür. Hazım
bozukluklarını giderir. Bağırsak iltihaplarını tedavi eder. Öksürüğü keser.
Mideyi kuvvetlendirir. İştah açar. Ağız yaralarını iyileştirir. Kan
dolaşımını düzenler. Yüksek tansiyonu düşürür. Siyatik, romatizma ve eklem
ağrılarını giderir. |
|
Amberkabuğu |
( croton elutheria )Antil adalarında yetişen "liquidamber/sığla
ağacı" denilen ağacın kabuğudur. Kabukların dışı kahverengiye yakın gri; içi
ise sarıdır. Yandığı zaman hoş bir koku verir.
Kullanıldığı yerler:
Dizanteri ve ishali keser. Hazım bozukluklarını giderir. Kansızlıkta
faydalıdır. Anne sütünü artırır. |
|
Anason |
(Anis, Anis, Anise)Haziran-Agustos aylarında, beyaz
renkli çiçekler açan, 50-60 cm yüksekliğinde, bir senelik bitki. Gövde dik,
silindir biçiminde, içi boş, çok dallı, tüylü ve üstü çizgilidir. Alt
yaprakları uzun saplı, oval veya kalb biçimindedir. Çiçekler bileşik
şemsiyelerde toplanmışlardır. Meyveleri armut şeklinde küçük, üzeri tüylü,
yeşilimsi sarı renklidir.Başta Ege bölgesi olmak üzere bütün Anadolu’da
bahçelerde yetiştirilir. Kültür anasonunun vatanının Anadolu olduğu tahmin
edilmektedir. Meyvalarında nişasta, müsilaj, sabit ve uçucu yağ
bulunmaktadır. Uçucu yağ miktarları bitkinin cinsine ve yetistiği yerin
şartlarına bağlıdır. Uçucu yağın % 80-90’i anetoldür. Anetol, zehir etkili
fakat bu etkisi şok olmayan bir maddedir. Meyvelerinden su buharı
distilasyonu ile elde edilen anason yağı, hemen hemen renksiz ve
karakteristik kokuludur. Anason tıpta midevi, bağırsak gazlarının
teşekkülünü önleyici, hazmı kolaylaştırıcı ve göğüs yumuşatıcı olarak
kullanılır. Ayrıca nefes darlığı, öksürük ve kalb çarpıntısı
rahatsızlıklarında da etkilidir. Anason yüksek dozda alındığında baş ağrısı,
uyuşukluk, görme zorluğu yapar. Daimi kullananlarda anisizm hastalığına
sebeb olur. Bilhassa çocuklara uyku vermede, midede teşekkül eden gazları
gidermede çok faydalıdır. Bebekler için bir çay kaşığı tohum bir bardak suya
olmak üzere çay olarak hazırlanır. Yemeklerden önce veya süte katılarak bir
kaç çay kaşığı verilir. Büyükler % 1-2’lik çayını günde 2-3 bardak alabilir.
Türkiye’de Bütün Anadolu'da yetişir.
Kullanıldığı yerler:
Kullanılan kısmı, meyvaları ve yapraklarıdır. Meyveleri tamamen
olgunlaştıktan sonra toplanır ve gölgede kurutulur. Hazmı kolaylaştırır.
İştahsızlığıi giderir. Mide ve barsak gazlarını söktürür. İdrar artırır.
Migren ağrılarını keser. Astım, nefes darlığı ve bronşitte görülen
şikayetleri giderir. |
|
Andızotu |
(Atgözü, Kızılağaç, Inula, Inula helenium, Annuèe inule)Bileşikgillerden,
nemli yerlerde yetişen, 1 metre kadar sapı olan bir çesit ottur. Yaprakları
büyük, yumuşak ve yuvarlaktır. Çiçekleri sarı renkte olup, acı ve kokuludur.
Kökü kalındır. Meyveleri küçük, fıstık kozalağına benzer.
Kullanıldığı yerler:
Mideyi kuvvetlendirir. Balgam söker. Mikropları öldürür. Vücudda biriken
tuzu atar. Üremi, nefrit, sistit, İdrar yolları hastalıklarında faydalıdır.
Nefes darlığıını giderir. Karaciğer hastalıklarını tedavi eder. Kaşıntıları
keser. Fazla kullanıldığı zaman, mide bulantısı yapar. |
|
Antepfıstığı |
( Şam fıstığı)Antepfıstığıgiller familyasındandır;
Gaziantep havalisinde yetiştirilen, 5-10 metre yüksekliğinde bir ağaç ve
bunun meyvesidir. İçeriğinde sabit yağ, sakkaroz ve proteinli maddeler
vardır.
Kullanıldığı yerler:
Vücudun gelişmesini sağlar. Bedeni ve zihni gücü arttırır. Cinsel istekleri
kamçılar. Böbrek ve safra kesesi ağrılarını hafifletir. Göğsü yumuşatır,
öksürük söktürür. |
|
Ararot |
( Maranta nisastası, Arrow-root )Sıcak iklimlerde yetişen
"Maranta" adlı kamıştan veya ona benzer başka bitkilerin köklerinden
çıkarılan beyaz bir tozdur. Nişastadan daha incedir. Kokusu ve tadı yoktur.
Kullanıldığı yerler:
Çocuk maması yapımında kullanılır. Süt çocuklarına ve nekahat dönemindeki
hastalara verilir. Hastalıklardan sonra görülen halsizlikleri giderir. |
|
Ardıç |
(Wacholder, Geniévre, Juniper) :Kışın yapraklarını
dökmeyen daimi yeşil ağaçlardan. Yaprakları küçük pulsu veya iğne şeklinde
olup 1-2 cm uzunluğundadır. Bir evcikli veya iki evcikli bitkilerdir. Ardıç
yemişi diye anılan kozalakları dişi ağaçlar üzerinde bulunur. Ardıç türleri
kozalaklarının büyüklüğüne, rengine ve özellikle her kozalağın içinde
bulunan tohumlarının sayısına göre birbirinden ayırt edilir.Çesitleri ve
kullanıldığı yerler: Sıcak iklimlerde ve korunmuş alanlarda ağaç gibi
büyümesine karşılık, soğuk bölgelerde çalı manzarasındadırlar. Genel olarak
odunu yumuşak ve dayanıklıdır. Kurşun kalem yapılır. Kerestesi de demiryolu
traversi olarak kullanılır. Bütün Kuzey Yarımküre’de yetişen 60 türü vardır.
Memleketimizde 8 ardıç türü yetişmekte olup önemlileri şunlardır:- Katran
ardıcı (Juniperus oxycedrus): Trakya ve Anadolu’da yaygındır. Çalı veya
küçük bir ağaç şeklindedir. Yaprakları üçlü ve batıcıdır. Kozalakları
kırmızımsı olup iki tohumludur. Dallarından elde edilen katranı cilt
hastalıklarında kullanılır.- Adi ardıç (Juniperus communis): Memleketimizde
Trakya bölgesinde tesadüf edilen çalımsı veya küçük agaçlardandır,
yaprakları batıcıdır. Kozalakları mavimsi siyah renkli, üç tohumludur. İdrar
söktürücü olarak kullanılır.- Bodur ardıç (Juniperus nana): Memleketimiz
dağlarında, özellikle Kuzey Anadolu dağlarında geniş topluluklar meydana
getirir. Kozalakları mavimsi siyah renklidir. Yenir ve idrar söktürücü
özelliktedir.- Kokar ardıç (Juniperus foetidissima): Doğu Akdeniz Bölgesi
ağacıdır. Memleketimizin dağlık yerlerinde yetişir. Sürgünleri dört köşeli,
kozalakları mavimsi siyah renkli, 1-2 tohumludur. Yapraklar ezildiği zaman
fena kokular çıkarır.- Yüksek ardıç (Juniperus excelsa): Memleketimizin
dağlık bölgelerinde yetişir. Sürgünleri dört köşeli değildir. Kozalakları
mavimsi siyah renkli, 4-6 tohumludur.- Finike ardıcı (Juniperus phoenicea):
Batı ve Güney Anadolu’da yetişen çalımsı, bodur ağaçlardandır. Kozalakları
kızılımsı kahverengi, 4-9 tohumludur. |
|
Armut |
( pirus communis ) :Gülgillerden; çiçekleri beyaz bir
ağacın meyvesidir. Armut; suluca yumuşak tatlı ve küçük çekirdeklidir. Rengi
sarı ile yeşil arasında değişir. Ankara, Mustabey, Çengel, Kumla, Bey olmak
üzere birçok çeşidi vardır.Kullanildigi yerler: Böbreklerin düzenli
çalışmasını sağlar. İdrarı bollaştırır. Böbrek kum ve taşlarının dökülmesine
yardım eder. Yüksek tansiyonu düşürür. Kanı temizler bütün salgı bezlerinin
normal çalışmasını sağlar. Kansızlığı giderir, kabızlığı önler. Sinirleri
yatıştırır. Zihni yorgunluğu giderir. Susuzluğu keser. Tükürük ifrazatını
artırır. Hamilelerin kusmalarını azaltır. Hazımsızlığı giderir. Mafsal
kireçlenmesi, nikris ve romatizmada faydalıdır. Şeker hastaları da
yiyebilir. Midesi zayıf olanların kompostosunu içmeleri tavsiye edilir.
Yemeklerden önce yenecek olursa daha faydalı olur. |
|
Arpa |
( hordeum vulgare ) :Buğdaygillerden; taneleri ekmek ve
bira yapmakta kullanılan bir bitkidir. Hayvan yemi olarak da verilir.
Nişastası boldur. Kavrulup kahveye de karıştırılır.Kullanildigi yerler:
İdrar söktürür. Mesane ve idrar yollarındaki iltihapları temizler. Böbrek ve
kum taşlarının dökülmesine yardım eder. Prostat büyümesini önler. Asabi
kusmaları durdurur. Boğaz ve yarımbaş ağrılarını dindirir. Dil iltihaplarını
giderir. Temriye ve mayasılda haricen kullanılır. |
|
Aslanağazı |
(Kurtagzı, Tavşandudağı, Anthirinum, Linaire, Muflier)
:Türlü renklerde yetişen güzel görünümlü bir bitkidir. Kokusuzdur. Daha
ziyade süs bitkisi olarak kullanılır.Kullanildigi yerler: Balgam söktürür.
Bronşitte rahatlık verir. |
|
Aslandişi |
(Yabani acimarul, Karahindiba, Taraxacum officinalis,
Dent de lion, Dandelion)Bileşikgiller familyasından, yol kenarlarında, çayır
ve hendeklerde yetişen bir çeşit bitkidir. Yaprakları rozet şeklindedir.
Çiçekleri sarıdır. Taze yaprakları salata olarak yenilebilir. Kökünde,
Teraxacin, Levulin, Inulin ve şeker vardır. Yaprakları ilkbahar, kökleri ise
sonbahar aylarında toplanıp kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Mesane ve kalınbağırsak iltihaplarını giderir. Gögsü
yumuşatır, öksürüğü keser. Balgamlı ishalleri keser. Karaciger şişkinliğini
indirir. Böbrek ve safra taşlarını düşürür. Sarılıkta faydalıdır. Anne
sütünü artırır. Taze filizleri kırıldığı zaman akan sütü de dişleri
temizler. Ögütülen kökü, kahveye de katılır. |
|
Aslanpençesi |
( alchemila vulgaris ) :Gülgillerden; çayırlarda,
ormanlarda yetişen ve türlü çeşitleri olan bir yabani bitkidir. 5-7 parçalı
olan yaprakları büyüktür. Kökü geniştir. Çiçekleri; ufak yıldız şeklinde
olup, yeşilimtıraktır. Mart-Temmuz ayları arasında toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
Ateş düşürür. Vücuda kuvvet verir. Yarımbaş ağrılarını keser. Anne sütünü
artırır. |
|
Asma |
( vitis ) :Asmagiller familyasından tırmanıcı, uzun
ömürlü, ağaçsı bir bitkidir. Mayıs-Haziran ayları arasında çiçek açar.
Gövdesi üzerindeki kabuklar zamanla esmerleşip şeritler halinde dökülür.
Çiçekleri küçük, yeşilimsi renktedir. Yapraklarının taban kısmı kalp
şeklindedir. Kenarları dişli ve ucu sivridir. Üst yüzleri tüysüz, alt
yüzleri ise tüylüdür. Meyvelerine üzüm denir. Kuru veya yaş olarak yenir.
Kullanıldığı yerler:
Yaprakları ile yapılan ilaçlar kanamayı durdurur. Vücuda kuvvet verir.
Sarılığı keser. İshali durdurur. |
|
At kestanesi |
( hindkestanesi ) :Atkestanegiller familyasından; süs
olarak yetiştirilen iri bir gölge ağacıdır. Nisan-Temmuz aylarında çiçek
açar. Meyveleri kestaneye benzer. İçinde nişasta, saponin ve yağ vardır.Kullanildigi
yerler: Kabuklarından yapılan ilaçlar ateşi düşürür. Vücuda kuvvet verir.
Tohumları ise romatizma ve mafsal ağrılarını giderir. Varis flebit ve basur
memelerinin tedavisinde ve deri çatlaklarını gidermekte kullanılır. |
|
At kuyruğu |
( zemberekotu ) :Atkuyruğugillerden; kök sapı ömürlü
olan, nemli yerlerde yetişen bir bitkidir.Kullanildigi yerler: İdrar
tutukluğunu giderir. İdrarı artırır. Böbrek taşlarının düşürülmesinde
yardımcı olur. İdrar torbasındaki iltihabı giderir. Kan işemeyi keser.
Albümin miktarını düşürür. Zatülcenp ve karaciğer hastalıklarının
tedavisinde kullanılır. Nikris ve romatizmanın şikayetlerini giderir.
Tavsiye edilen miktardan fazla kullanılmamalıdır. |
|
Aylandız |
( kokarağaç ) :Sedefotugillerden; bir çeşit süs ağacıdır.
Çiçekleri uzun salkım şeklindedir. Kokusu keskindir. Meyveleri sonbaharda
dökülmeden önce kızarır.
Kullanıldığı yerler:
Bağırsak solucanlarını düşürür. |
|
Aynısefa |
( gecesefası ) :Bileşikgillerden çiçekleri güzel, sarı
renkli bir bitkidir.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Terletir. Aybaşı kanını söktürür ve aybaşı kanamalarının
normal olmasını sağlar. İştah arttırır. Nikris ve sıracada da faydalıdır. |
|
Ayrıkotu |
(GemeineQecke, Chiendent commun, Common Couch Grass,
Scutch, Twitch) :Temmuz-agustos ayları arasında yeşil veya morumsu-yeşil
renkli başaklar veren, 30-100 cm boyunda, çok senelik otsu bir bitkidir.
Toprak altında çok fazla yayılmış olan ana kökleri bulunur. Bilhassa kumlu
toprakları sever. Gövdeleri dik, tüysüz ve içi boştur. Yaprakları dar, uzun,
ince, paralel damarlı, sivri uçlu, koyu yeşil renklidir. Çiçekler gövdenin
ucunda ve yassı bir başak durumunda toplanmışlardır. Meyve sarımsı renkli ve
uzuncadır. Bitkinin etli kökleri çok eskiden beri üriner hastalıklarda
kullanılan önemli bir halk ilacıdır. Kökler mesane ve böbrek iltihapları
dahil, mesanedeki taş ve kumları düşürmek için kullanılan iyi bir idrar
söktürücüdür. İdrar arttırıcı olarak mısır püskülü, arpa ile beraber
kaynatılarak kullanılır. Hatta köpekler bile ağız ve barsaklarını temizlemek
için bitkinin yapraklarını büyük bir zevkle yedikleri için bitki "köpekçimeni"
olarak da bilinir. Tarlalarda belirtilen türden başka, buna çok benzeyen
büyük ayrıkotu (cynadan dactylon) olarak bilinen çeşidinin daha kalın
kökleri olup, nişasta da taşımasıyla ayrılır ve digeri gibi kullanılır.
Türkiye’de; İstanbul, Trakya, Mugla, Anadolu'da yetişir.
Kullanıldığı yerler:
Kullanılan kısımları kökleridir. Köklerinde triticin, uçucu yağ, müsilaj ve
potasyum bulunur. |
|
Ayva |
( sefercel ) :Gülgillerden çiçekleri iri ve pembe renkli;
yapraklarının altı tüylü, orta yükseklikteki bir ağacın meyvesidir. Ayva;
limondan büyük, sarı renkte, tüylü, mayhoş, dokusu sertçe ve ufak çekirdekli
bir meyvedir. Vitamini boldur. Çiğ yenilmesi tavsiye edilmez. Komposto veya
jöle yapılarak veya külde pişirildikten sonra yenmesi uygundur.
Kullanıldığı yerler:
İshal ve dizanteriyi keser. Mide ve bağırsakları kuvvetlendirir. İnce
bağırsak iltihabını giderir. Kanı temizler. Karaciğer tembelliğini giderir.
Safra akışını sağlar. Çarpıntıyı dindirir. Kadınlarda görülen beyaz akıntıyı
keser. Bronşit, müzmin öksürük ve veremde faydalıdır. Ağızdan su gelmesini
ve kan kusmayı önler. Vücudun gelişmesine yardım eder. Merhem yapılarak
kullanıldığı takdirde; el ayak ve meme ucu çatlaklarını, yüz ve boyun
kırışıklıklarını giderir. Egzama kaşıntılarını ve basur memelerinin
doğurduğu şikayetleri giderir. Kabızlık çekenler ve tansiyonu yüksek olanlar
yememelidir. |
|
Ayı üzümü |
( İt üzümü ) :Fundagillerden; küçük taneler halinde
kırmızı renkli yemişleri olan, tüylü bir bitkidir.1-3 metre
yüksekliğindedir. Her mevsimde yaprakları vardır. Makilerde bulunur. Dalları
kırmızımtırak kahverengidir. Yaprakları şimşir yapraklarına benzer. İçinde
Hydrochinone vardır. Sonbahar aylarında toplanıp kurutulur. Çiçekleri pembe
salkımlar halindedir. Ev ilaçlarında yaprakları kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Kuvvet verir. İshali keser. İdrar yollarını temizler. İdrar söktürür. Ateşi
düşürür. İdrar yollarındaki taşların düşmesine yardım eder. Prostat
büyümesinden kaynaklanan şikayetleri giderir. |
|
Badem |
( prunus amygdalus ) :Gülgillerden bir çeşit ağacın
yemişidir. Meyvesi ancak çağla halindeyken yenir. Olgunlaştıktan sonra, sert
kabukla kaplı olan içi yenir. Hekimlikte kullanılan kısmı da burasıdır.
Başlıca 2 çeşidi vardır.- Acıbadem- Tatlıbadem
Kullanıldığı yerler:
Badem, bedeni ve zihni yorgunluğu giderir. Hamilelerin zayıf düşmemesini
sağlar. Sütle içilirse mideyi kuvvetlendirir. Kabızlığı giderir. Nekahat
devresini kısaltır. Böbrek mesane ve tenasül yollarındaki iltihapları
giderir. Baş ağrısı, karaciğer ve böbrek ağrılarını hafifletir. Bronşit,
boğaz ağrısı, anjin, boğaz yanması ve akciğer hastalıklarında faydalıdır.
Bademyağı kabızlığı giderir. Egzama ve kaşıntıların verdiği rahatsızlıkları
azaltır. Böbrek ve mesane taşlarının düşürülmesine yardım eder. Kulak
ağrılarını dindirir. Yumurtayla karıştırılıp da, basur memelerine sürülecek
olursa, ağrı ve yanmaları giderir. |
|
Bakla |
( ful ) :Baklagillerden hazmı kolay ve besleyici bir
bitkidir. Ev ilaçlarında çiçekleri kullanılır. Bir çeşidi olan acıbakla ise,
acı ve otsu bir bitkidir.
Kullanıldığı yerler:
İdrar yollarını temizler. Böbrek ağrılarını dindirir. Böbrek iltihaplarını
giderir. Böbrek kum ve taşlarının düşürülmesine yardımcı olur. Lumbago,
romatizma, siyatik ve dolama şikayetlerini giderir. |
|
Baldıran |
( Ağuotu ) :Maydanozgillerden nemli yerlerde yetişen 1-2
metre boyunda zehirli bir bitkidir. Gövdesi kalındır. Saplarının alt kısmı
erguvani renktedir. Yeprakları büyük, çiçekleri yayvan ve küçüktür.
Terkibinde coniine vardır. Büyük baldıran ve küçük baldıran olmak üzere 2
çeşidi vardır. Ev ilaçlarında kullanılmaz.
Kullanıldığı yerler:
Hekimlikte ağrı giderici ve spazm giderici olarak, siyatik, tetanoz,
epilepsi, trilemnius nevraljisi ve kore hastalığının tedavisinde kullanılır. |
|
Baldırı kara |
( fujer ) :Eğreltiotugillerden; nemli yerlerde yetişen
otsu bir bitkidir. Yaprakları at yelesini andırır. Yurdumuzun hemen hemen
her yerinde yetişir.
Kullanıldığı yerler:
Grip ve soğukalgınlığında hastayı rahatlatır. Balgam söktürür. Mide
ağrılarını keser. Böbrek kumlarının dökülmesini sağlar. Derideki şişlikleri
indirir. Saç dökülmesini önler. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını
sağlar. Diğer ilaçlara da tat verici olarak kullanılır. |
|
Ballıbaba |
( laminum ) :Ballıbabagiller familyasından bir çeşit
bitkidir. Benekli ballıbaba ve arıların çok sevdiği ak ballıbaba gibi
türleri vardır.
Kullanıldığı yerler:
Kabakulak, mayasıl ve kanlı basurda faydalıdır. |
|
Balık otu |
( hablülhilal ) :Cava'da ve Malabar'da yetişen ve zehirli
meyvesiyle balıkları sersemleterek yakalamaya yarayan zehirli bir bitkidir.
50 santim boyundadır. Dalları yeşil ve tüylüdür. İlaç olarak yaprak ve
çiçekleri kullanır.
Kullanıldığı yerler:
Terletir, idrar söktürür. Vücudu rahatlatır. Had bronşit ve nezlede, bütün
bulaşıcı hastalıklarda kullanılır. |
|
Bamya |
( hibiscus esculentus ) :Ebegümecigiller familyasından;
yaprakları asma yaprağına benzeyen, meyvesi beş bölmeli, tohumları yuvarlak
ve yeşilimtrak gri renkte, sebze olarak yenen bir bitkidir. Amasya,
Balıkesir bamyası gibi çeşitleri vardır.
Kullanıldığı yerler:
Kabızlığı giderir. Mide ve bağırsakların düzenli çalışmasını sağlar. |
|
Banotu |
( konca )Patlıcangiller familyasından; yol kenarlarında,
gölgelik yerlerde yetişen, 80 santimetre kadar boyunda uyuşturucu ve zehirli
bir bitkidir. Açık yeşil renktedir. Her tarafında beyaz, uzun tüyler vardır.
Çiçekleri sarımtırak, kırmızımsı mor renktedir. Meyvesinin içinde yüzlerce
tohumu vardır. Ev ilaçlarında kullanılması tavsiye edilmez.
Kullanıldığı yerler:
Teskin edicidir. Titreme ve çarpıntıyı giderir. Uykuyu kaçırır. Keyif verir.
Beyin hastalıkları, kore hastalığı ve nikriste faydalıdır. |
|
Basur otu |
( küçük kırlangıç otu )Düğünçiçeğigiller familyasından;
ilkbaharda çalılıklar arasında yetişen küçük bir bitkidir. Yaprakları üç
parçalıdır. Yeşilimtıraktır. Yumruları yapraklarının arasındadır. Kökü
küçüktür. Çiçekleri altın sarısı rengindedir. Sabahları açar, akşamları
kapanırlar. Ev ilaçlarında kökleri kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Basur memelerinden doğan şikayetleri giderirler. |
|
Behmen |
( kavza kökü )Turp'a benzer, otsu bir bitkidir. 20 Ocak
ile 20 Şubat arasında çiçek açar. Çiçeğinin rengine göre kızılbehmen ve
akbehmen adında iki türü vardır.
Kullanıldığı yerler:
Basur memelerinden doğan şikayetleri giderir. |
|
Bergamot |
( citrus bergamia ) :Sedefotugiller familyasından bir
çeşit narenciye türüdür. Meyvesinin kabuklarından güzel kokulu bir esans
yapılır. Dalları seyrek ve kısa dikenlidir. Meyvesi armut şeklinde,
sarımtırak yeşil veya altın sarısı rengindedir. 8-10 dilimi vardır. Bergamot
meyvasından çıkarılan esans yeşilimtırak veya sarımtırak yeşil renktedir.
Acı ama hoş kokuludur.
Kullanıldığı yerler:
Koku vermesi için bazı ilaçlara ve çaya karıştırılır. Reçeli de yapılır. |
|
Besbase |
( macis ) :Hindistancevizi çekirdeğini örten özlü zardır.
İçeriğinde esans ve yağ vardır.
Kullanıldığı yerler:
Teskin edici iştah açıcı ve vücudu kuvvetlendiricidir. Tavsiye edilen
milktarı aşmamalıdır Aksi halde zehirlenme belirtileri görülebilir. |
|
Bezelye |
( pisum ) :Baklagillerden tırmanıcı bir bitki ve onun
tohumudur.
Kullanıldığı yerler:
Kabızlığı giderir. Kan yapar. Kan kanserine karşı korur. |
|
Beşparmak otu |
( kaz otu )Gülgillerden; yol kenarında ve çayırlarda
yetişen 40-70 santimetre boyunda yabani bir bitkidir. Yaprakları beşparmak
şeklindedir. Rozete benzer. Gümüşi renktedir. Uzun saplı çiçekleri,
yaprakların arasından çıkar. Altın sarısı rengindedir. Yaprak ve kökleri
Temmuz, Ağustos aylarında toplanıp kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
İshali keser. Mide rahatsızlıklarını giderir. Vücuda kuvvet verir. Bademcik
ve boğaz ağrılarını giderir. Diş ağrılarını dindirir. Diş etlerini
kuvvetlendirir. Yüz lekelerini giderir ve cildi yumuşatır. |
|
Biber |
( filfil ) :Patlıcangillerden; taze iken yeşil ve çoğu
acı olan meyvesi; sebze ve baharat olarak kullanılır. Bol miktarda C
vitamini vardır. Acı ve tatlı, yeşil ve kırmızı çeşitleri vardır.
Kullanıldığı yerler:
Kırmızı biber ile hazırlanan ilaç, nevralji, lumbago ve romatizmada
faydalıdır. Ayrıca biber, mideyi kuvvetlendirir. İştahı açar ve hazmı
kolaylaştırır. Kanamaları önler. Cinsel arzuları kamçılar. |
|
Biberiye |
( kuşdili ) :Ballıbabagillerden; Akdeniz çevresinde çok
yetişen; küçük, kalınca, ensiz ve kokulu yaprakları ile çiçeklerinden
faydalanılan bir bitkidir. Yaprakları iğneye benzer. Boyu 2 metre kadardır.
Çiçekleri mavi veya eflatundur. Çiçeklerinden renksiz veya soluk sarı renkte
olan biberiye esansı çıkarılır. İçeriğinde kafuru, sineol, kamfen, pinen,
borneol ve bornilasetat vardır.
Kullanıldığı yerler:
Hazımsızlığı giderir. Çarpıntıyı keser. Yarımbaş ağrılarını giderir. Baş
dönmesini keser. Astım, bronşit ve kansızlıkta faydalıdır. Yağlı saçların
yağını alır. Burkulmalarda ve deri yaralarında da haricen kullanılır. İdrar
ve adet söktürür. Safra ifrazatını arttırır. |
|
Binbirdelik otu |
( hypericum calycinum ) :Çalılık ve fundalıklar arasında
yetişen uzun ömürlü bir otsu bitkidir. 30-80 santimetre boyundadır. Gövdesi
dört köşelidir. Yaprakları sapsızdır. Çiçekleri parlak sarı renktedir. Mayıs
ve eylül aylarında çiçek açar.
Kullanıldığı yerler:
İdrar ve balgam söktürür. İştah açar. Sinirleri yatıştırır. |
|
Bit otu |
( mezevek ) :Düğünçiçeğigiller familyasından; bir çok
çeşidi bulunan ve kuzey yarımkürede yetişen bir bitkidir. Tohumlarında
Delphinine vardır. Zehirlidir.
Kullanıldığı yerler:
Bit, pire gibi zararlı asalak ufak böcekleri öldürmekte kullanılır. |
|
Boru çiçeği |
( çan çiçeği ) :Çançiçekgillerden; çiçekleri boru
biçiminde olan bir bitkidir. Çiçekleri turuncu renktedir.
Kullanıldığı yerler:
Nefes darlığı, bronşit ve astımın sebep olduğu rahatsızlıkları giderir. |
|
Buğday |
( triticium vulgare ) :Birçenekligillerdendir. Sapları
kamışsıdır ve içleri boştur. Çiçekleri başak şeklindedir. Yemişlerine buğday
denir. İçeriğinde B vitamini ve karbonhidratlar vardır. Bunlar, tanelerin
kepeğindedir. Bu nedenle buğday unu ne kadar çok kepekli, yani esmer olursa,
o derece faydalı olur.
Kullanıldığı yerler:
Kepekli buğday unundan yapılan ekmek, kurabiye ve benzerleri bağırsakların
düzenli çalışmasını sağlar. Kabız olmayı önler. Çimlendirilmiş buğday tanesi
zihin yorgunluğu ve sinir bozukluklarını giderir. Damar sertliği, mide ve
cilt hastalıkları olanlar, taze ekmek ve sıcak börek gibi şeyler
yememelidirler. |
|
Burçak |
( lathyrus ) :Baklagillerden; taneleri hayvan yemi olarak
kullanılan bir bitkidir. Taneleri mercimeğe benzer.
Kullanıldığı yerler:
Lapası; ezik, çürük tedavisinde; taneleri ise, isilik ve mayasılda
kullanılır. |
|
Böğürtlen |
( tilkiüzümü ) :Gülgillerden bahçe çitlerinde, yol
kenarlarında kendiliğinden yetişen, dikenli bir çalıdır. Yemişi ahududuya
benzer, fakat ondan küçüktür. Önceleri kırmızı iken sonraları kararır.
Yaprakları; çiçekleri açmadan toplanıp, kurutulur. Birçok türü vardır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Ayaklardaki şişlikleri indirir. Yüksek tansiyonu düşürür.
Gözlerdeki zafiyeti giderir. Mesane taşlarının düşmesine yardımcı olur.
Ağız, dil, diş eti ve bademcik iltihaplarını giderir. Kadınlarda görülen
beyaz akıntıyı keser. Haricen kullanıldığı takdirde ağrıları dindirir,
yanıkları iyileştirir. Kökü kaynatılıp, suyu içilecek olursa kandaki şeker
miktarını düşürür. |
|
Börülce |
( Karnıkara ) :Göbeği koyu renkli bir çeşit ufak
fasulyedir. İçeriğinde protein, azot, nişasta ve C vitamini vardır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar tutukluğunu ve anüs kaşıntısını giderir. Yanık tedavisinde kullanılır |
|
Çadırkuşağı |
( çadıruşağı ) :Maydanozgillerden; özsuyu hekimlikte
kullanılan bir bitkidir. Böceklerin, gövdesine açtığı, deliklerden özsuyu
sızar. Zamk gibi yapışkan olan bu maddeyle yakı yapılır.
Kullanıldığı yerler:
Kan ve lenf damarlarını genişletir. Ağrıları dindirir. Müzmin ve mikrobik
hastalıkların tedavisinde kullanılır. |
|
Çakal eriği |
( prunus spinosa ) :Bir çeşit eriktir. Ağacı bodurdur.
Çiçekleri beyazdır ve yapraklarından önce çıkar. Meyvesi yuvarlak ve
yeşildir. Tadı buruktur. Çiçekleri; Mart ve Nisan aylarında toplanıp,
kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
İshali keser, mide ve bağırsakların düzenli çalışmasını sağlar. Ateşli
hastaların kalbini kuvvetlendirir. Terletir ve vücutta biriken zehirli
maddelerin atılmasını sağlar. Boğaz ve bademcik iltihaplarını giderir. Anne
sütünü artırır. |
|
Çamağacı |
( pinus ) :Birçok çeşidi olan bir ağaçtır. Kozalakları
ilk yıl kapalıdır. İkinci yıl açılıp, kurur ve ağacın dibine düşer. İlaç
yapımında; tomurcuğu, palamutu, kozalağı, filizleri ve çırası kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Balgam söktürür. Müzmin öksürüğü keser. Kolay doğum yapmayı sağlar. |
|
Çamfıstığı |
( (pinus pinea )Çam kozalaklarının içinden çıkarılır.
Kuvvetli bir besindir. Günde 2 çorba kaşığı kadar (25 gram)'dan fazla
yenilmemelidir.
Kullanıldığı yerler:
Bronşit, verem, akciğer hastalıklarının çabuk iyileşmesine yardımcı olur.
Cinsel istekleri artırır, ruhi çöküntüyü giderir. Kalp hastalıklarında da
faydalıdır. |
|
Çarkıfelek |
( fırıldakçiçeği )Çarkıfelekgillerden; çiçekleri tekerlek
biçiminde, sarmaştığı için duvar kenarlarına ve kameriyelere ekilen bir
çeşit süs bitkisidir. Hekimlikte yapraklarının üst kısımları kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Çarpıntıyı keser. Yüksek tansiyonu düşürür. Spazmları çözer. Uyku verir. |
|
Çavdar mahmuzu |
( claviceps purpurea )Çavdar ve ona benzeyen bitkilerin
çiçeklerinde üreyen parazit bir mantarın kışı geçirmek üzere aldığı
mukavemet şeklidir. 10-35 milimetre uzunluğunda, 2-5 milimete
genişliğindedir. Dışı siyahımsı-mor; içi pempemsi veya morumsu beyaz
renktedir. Tadı yoktur. İçinde ergotin denilen zehirli bir madde vardır. Ev
ilaçlarında kullanılmamalıdır.
Kullanıldığı yerler:
Damarları daraltıcı özelliğinden ötürü hekimlikte kullanılır. |
|
Çay |
( transtraemiaceae ) :Çaygillerden bir ağaçcıktır.
Yapraklarında tanen, legumin, esans ve teofilin vardır. Tesirli maddesi,
teindir. Çay yaprakları fermantasyondan sonra kavrulursa siyah, önce
kavrulursa yeşil çay elde edilir.
Kullanıldığı yerler:
Aşırı miktarda olmamak şartıyla içilecek olursa bedeni ve zihni yorgunluğu
giderir. Sinirleri uyarır. Mide tembelliğini giderir. İdrar söktürür. İshal
ve dizanteriyi keser. Damar kireçlenmesini önler. Damar sertliği, kalp
yetersizliği, kan kanseri, guatr, nefrit, kolera ve bağırsak hastalıkarında
koruyucu ve tedavi edicidir. Haddinden fazla içilecek olursa çarpıntı, göğüs
anjini, sinir bozukluğu, baş ağrısı, sıkıntı, mide bulantısı, el titremesi
ve uykusuzluğa sebep verir. Şişmanlar, kalp, sinir, mide ve karaciğer
hastaları, romatizma ve nikristen şikayet edenler, böbreklerinde kum veya
taş olanlar, kabızlık ve yüksek tansiyondan yakınanlar, üremi veya
albüminüri olanlar, mümkün olduğu kadar az çay içmelidirler. |
|
Çemen |
( çimen ) :Baklagiller familyasından sarımsı beyaz
çiçekli 20-40 santimetre boyunda, bir yıllık, otsu bir bitkidir.
Tohumlarında, müsilaj, uçucu ve sabit yağ, trigonellin vardır.
Kullanıldığı yerler:
Balgam söktürür. Göğsü yumuşatır. Vücuda rahatlık verir. Şehvet artırır. |
|
Centiyane |
( LCentiyana, Yilanotu, Esekturpu, Gentina lutea, Gentina
radix ) :Doğu Karadeniz Bölgesi ve uludağ'da yetişen, 1 metre kadar
yüksekliğinde, geniş yapraklı, kalın köklü bir bitkidir. Kökü acıdır. İçi
sarı, dışı esmerdir. Kökü şifalıdır. Sarı ve mavi türü vardır.
Kullanıldığı yerler:
İştah artırır, hazmı kolaylaştırır. Ateşi düşürür. Vücuda kuvvet verir. Mide
zafiyeti ve ekşimelerini giderir. Kansızlıkta da faydalıdır. |
|
Ceviz ağacı |
( Koz ) :Uzun ömürlü; gövdesi kalın, kerestesi ve meyvesi
değerli ulu bir ağaçtır. Yemişi nişastalı ve yağlıdır. Hekimlikte;
yaprakları, meyvesinin üzerindeki yeşil kabukları ve yağı kullanılır. Bir
çok çeşidi vardır.
Kullanıldığı yerler:
Yaprakları ve kabukları ile hazırlanan ilaçlar kanı temizler, kansızlığı
giderir. İshal ve dizanteriyi keser. Verem ve şeker hastalığında hem
besleyici, hem de tedavi edicidir. Kadınlarda görülen beyaz akıntıyı keser.
El ve ayak donuklarında, deri çatlaklarında faydalıdır. Saç ve elleri
boyamakta da kullanılır. Çok kuvvetli bir besin olduğundan fazla yememelk
gerekir. Cevizyağı, raşitizm ve sıracada faydalıdır. Kabızlığı giderir.
Bağırsak solucanlarını düşürür. Derinin yanmasını önler. |
|
Çiğdem |
( mahmurçiçeği ) :Zambakgiller familyasından türlü
renklerde çiçekler açan zehirli bir kır bitkisidir. Çiçekleri Ağustos-Eylül
aylarında açar. Rengi sincabidir. Hekimlikte soğan kısmı, çiçekleri ve
tohumu kullanılır. Etkili maddesi "colcihine alkoloidi"dir. Birçok çeşidi
vardır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Kabızlığı giderir. Tavsiye edilen dozdan fazla
kullanılmamalıdır. |
|
Ciğerotu |
( pulmonaria officinalis ) :Nodangiller familyasından;
10-15 santimetre boyunda çok yıllık, otsu bir bitkidir. Çiçekleri; önceleri
kırmızımtıraktır. Sonradan morumsu-maviye dönüşür. Gövdesi dik ve tüylüdür.
İçeriğinde tanen, müsilaj, şekerler, reçine ve sabit yağ vardır. Yaprakları
kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Göğsü yumuşatır. Öksürüğü keser. Akciğer hastalıklarında faydalıdır. İdrar
söktürür. |
|
Çilek |
( kocayemiş ) :Gülgillerden sapları sürüngen, çiçekleri
beyaz bir bitkidir. Yemişi pembe renkli olup, kokuludur. Birçok çeşidi
vardır.
Kullanıldığı yerler:
Vücudu kuvvetlendirir. Hasta olmayı önler. İdrar söktürür ve karında biriken
suyu boşaltır. Böbrek ve mesane hastalıklarının iyileşmesine yardımcı olur.
Mide ve bağırsak tembelliğini giderir. Sinirleri kuvvetlendirir. Yüksek
tansiyonu düşürür. Bağırsak kurtlarını döker. Safra ifrazatını arttırır ve
safra taşlarının dökülmesine yardımcı olur. Karaciğer kifayetsizliğini ve
şişliğini giderir. Ateşi düşürür. Dişdibi taşlarını eritir. Cilde tazelik ve
güzellik verir. Damar sertliği, mafsal iltihabı, romatizma, ve nikriste de
faydalıdır. Şeker hastaları da yiyebilir. Midesi zayıf olanlar suyunu
içmelidir. Alerji yapabilir. |
|
Çirişotu |
( sarızambak ) :Zambakgillerden, beyaz çiçekli bir
bitkidir. Kökündeki yumrulardan çiriş yapılır. Nisan - Temmuz aylarında
çiçek açar.
Kullanıldığı yerler:
Kadınlarda görülen beyaz akıntıyı keser. Memeli basuru tedavi eder. Mafsal
ağrılarını dindirir. İdrar ve adet kanı söktürür. Saçkıran tedavisinde de
kullanılır. |
|
Çitlembik |
( celtis ) :Karaağaçgiller familyasından; 70 kadar türü
olan bir çeşit sakız ağacının meyvesidir. Çitlembik ağacının meyveleri
mercimekten az büyük ve buruk fıstık tadındadır. Hekimlikte meyvesi,
yaprakları, tohumları ve sakızı kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Ayak terlemelerini keser. Yaraları tedavi eder. Böbrek kumlarının
dökülmesine yardımcı olur. Mide ağrılarını dindirir. Öksürüğü keser. |
|
Çitsarmaşığı |
( convolvulus sepium ) :Uzun ömürlü, 1-5 metre boyunda
sarılıcı bir süs bitkisidir. Haziran - eylül aylarında çiçek açar. Kökü,
oldukça uzundur. Yaprakları gövde üzerinde sarılmış vaziyettedir. Hekimlikte
kök ve yaprakları kullanılır. 30 kadar türü vardır.
Kullanıldığı yerler:
Kabızlığı giderir. |
|
Civanperçemi |
( yaraotu ) :Bileşikgillerden; çeşitli türleri olan bir
kır bitkisidir. Kuru topraklarda, yol kenarında yetişir. Yaprakları uzun ve
parçalıdır. Çiçekleri beyaz ve pembedir. Kandil şeklinde gruplaşmıştır.
Kokusu çok güzeldir. Hekimlikte dal, yaprak ve çiçekleri kullanılır. İçinde
Achillein denilen acı bir madde vardır.
Kullanıldığı yerler:
Hazımsızlığı ve kansızlığı giderir. Kanı temizler. Balgam söktürür, öksürüğü
keser. Sinirleri ve vücudu kuvvetlendirir. Bağırsak ve mide gazlarını
giderir. İshali keser. Basur memelerini tedavi eder. Kızamık, boğmaca,
raşitizm, albasması, aybaşı gecikmesi ve kemik hastalıklarında faydalıdır.
İdrar söktürür. Yaraları iyileştirir. |
|
Çoban çantası |
( çobankesesi ) :Turpgillerden, bir çeşit yaban
bitkisidir. Meyveleri, torbaya benzer. Yaprakları rozet şeklinde olup, demet
görünümündedir. Çiçekleri beyazdır. Yaz aylarında toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
Böbrek kum ve taşlarının düşürülmesine yardımcı olur. Ağrıları giderip,
vücuda rahatlık verir. Burun kanamalarını durdurur. |
|
Çoban düdüğü |
( meyhaneciotu ) :Lohusagillerden, nemli yerlerde
yetişen, uzun ve yeşil yapraklı bir bitkidir. Sapları sivri, kısa ve
parlaktır. Çiçekleri de çana benzer. Hekimlikte kökü kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Kabızlığı giderir. |
|
Çoban püskülü |
( ilex auifolium ) :Çobanpüskülügillerden; hekimlikte
yaprakları kullanılan bir bitkidir. 300 kadar türü vardır.
Kullanıldığı yerler:
Ateşi düşürür, terletir ve vücuda rahatlık verir. |
|
Çuhaçiçeği |
( baharçiçeği ) :Çuhaçiçeğigillerden; sık çiçek açan bir
süs bitkisidir. Kökü kırmızı; yaprakları sarıdır. Çiçekleri ise; koyu sarı
renkte olup, çuha gibi kıvrıktır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar ve balgam söktürür. Vücuda rahatlık verir. Sinirleri yatıştırır. Rahat
uyku sağlar. Yarımbaş ağrılarını dindirir. |
|
Çıfıtotu |
( kokarsedefotu )Sedefotugillerden, çayırlarda ve hendek
kenarlarında yetişen zehirli bir bitkidir. Yaprakları geniş, çiçekleri küçük
ve sarı renklidir. Çiçekleri dallarının dışına çıkmış demetler şeklindedir.
Keskin bir kokusu vardır. Acıdır. Kullanırken, tavsiye edilen dozu aşmamak
gerekir.
Kullanıldığı yerler:
Kalp çarpıntılarını giderir. Mide ağrılarını dindirir. Zeytinyağı ile
kavrulduktan sonra çıbanların üstüne konulacak olursa, olgunlaştırır. |
|
Çınarağacı |
( platanus ) :Çınargiller familyasından; 30 metreye kadar
boy salan, gövdesi kalın, uzun ömürlü, koyu gövdeli bir ağaçtır. Hekimlikte
kozalakları ve yaprakları kullanılır. Birçok çeşidi vardır.
Kullanıldığı yerler:
Kadınlarda görülen beyaz akıntıyı keser. Diş ve vücut ağrılarını dindirir.
Saç kepeklerini giderir. |
|
Çürdükotu |
( çördekotu ) :Dallı, budaklı, yaprakları sivri ve ayva
biçiminde bir çeşit bitkidir. Çiçekleri mavi renkte olup, dikenlidir.
Çiçeklerinin tozu; sarı veya sarımsıdır. Tadı acıdır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Hazımsızlık ve mide zafiyetini giderir. Kulunç ağrılarını
keser. Zayıf çocukların gelişmesine yardımcı olur. |
|
Çöp-i çini |
( smilax ) :Çinde ve Hindistan'da yetişen Smilax China
adlı bitkinin köklerinden ve dışkabuklarından ayrılmış risomudur.
Kullanıldığı yerler:
Ateşi düşürür, terletir ve vücuda rahatlık verir. |
|
Çöpleme |
( boynuzotu ) :Düğünçiçeğigillerden bir çeşit bitkidir.
Birçok çeşidi vardır. Akçöpleme denilen çeşidi; uzun yapraklı, geniş ve
güzel çiçekli zehirli bir bitkidir. Boyu 1-1,5 metre kadardır. İçeriğinde A
ve B vitaminleri vardır. Hekimlikte, kökü kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Ağrıları dindirir. Yüksek tansiyonu düşürür. Ev ilaçlarında kullanılırken,
tavsiye edilen dozu aşmamak gerekir. |
|
Çörekotu |
( siyah susam ) :Düğünçiçeğigillerden; susam iriliğinde
siyah tohumları olan bir çeşit bitkidir. Güzel kokuludur. Hamurişlerine
çeşni vermek için kullanılır. Yurdumuzda 12 türü vardır.
Kullanıldığı yerler:
İştah açar. Vücuda kuvvet ve dinçlik verir. Hazmı kolaylaştırır. Mide ve
bağırsak gazlarını söker. Koklanacak olursa; baş ağrısını keser. Nezle ve
sara hastalığında tütsü yapılır. Suyu ile sivilcelere pansuman yapılır. |
|
Çöven |
( sabunotu ) :Kökü ve dalları, suyu sabun katılmış gibi
köpüren, kir temizleyici bir bitkidir. Helvacılıkta, ağdayı ağartmak için de
kullanılır. Kökü, büyük ve kalındır. Dışı, hafif kırmızımtıraktır.
Çiçekleri; pembe, beyaz olup, salkım şeklindedir. Köklerin dövülmesinden
çöven elde edilir.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Terletir, ateşi düşürür. Vücuda rahatlık verir. Kusturur ve
balgam söktürür. Cilt hastalıklarında da faydalanılır. Temizleyici olarak da
kullanılır |
|
Dalakotu |
( kurtluca ) :Eğreltiotugillerden; sıcak bölgelere
yetişen bir bitkidir. Güzel kokulu, pembe çiçekleri vardır. Yapraklarının
üstü parlak, altı donuk yeşil kadife rengindedir. Tadı acıdır.
Kullanıldığı yerler:
Ateşi düşürür, vücuda kuvvet verir. Dizanteri ve ishali keser. Nefes almayı
kolaylaştırır. Öksürüğü keser. Karaciğer ve mide hastalıklarının
iyileşmesine yardım eder. |
|
Damkoruğu |
( kulakotu ) :Damkoruğugillerden ılık iklimlerde yetişen
bir bitkidir. Çiçekleri kırmızıdır. Yaprakları etli ve çiçeklerin
dibindedir. Haziran - Ağustos ayları içinde toplanır. Çoğu zaman taze halde
kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Basur memelerini giderir. Nasırları söker. |
|
Darı |
( akdarı ) :Buğdaygillerden, kuraklığa dayanıklı bir
bitkidir. Tohumları besin olarak kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Darı unundan yapılan yiyecekler, zihin yorgunluğunu giderir. Sinirleri
kuvvetlendirir. Hamilelere de faydası vardır. |
|
Defne |
( Laurus nobilis ) :Defnegillerden yaprakları güzel
kokulu ve yaz kış yeşil olan ağaçtır. Boyu 2 metre kadardır. Akdeniz
kıyılarında yetişir. Meyveleri yuvarlaktır. Rengi siyahımtıraktır.
Yapraklarından yeşil renkli bir yağ çıkarılır.
Kullanıldığı yerler:
Terletir, ateşi düşürür, vücuda rahatlık verir. İdrar ve adet söktürür.
İştah açar, Hazmı kolaylaştırır. Sinir ağrılarını (nevralji) dindirir. Yağı
bazı merhemlerle karıştırılır. Baharat olarak da kullanılır. Hamileler
kullanmamalıdırlar. |
|
Demirhindi |
( tamarin ) :Baklagillerdn bir çeşit ağaçtır. Boyu 25
metre kadardır. Meyvesinden şerbet yapılır. Sıcak ülkelerde yetişir.
Çiçekleri sarı kırmızı salkımlar halindedir. Meyvesi koyu kırmızımtırak,
büyük ve tohumludur. Meyvesinin mayhoş lezzetli, macuna benzeyen öz kısmı
kullanılır. İçeriğinde ekşi maddeler, nişasta ve şeker vardır.
Kullanıldığı yerler:
Susuzluğu giderir. Vücuda rahatlık ve serinlik verir. 20 gramı müshil tesiri
gösterir. Bağırsakları temizler. Soğuk içilir. |
|
Denizkadayıfı |
( carrageen ) :Esmer su yosunlarından bir çeşit deniz
bitkisidir.
Kullanıldığı yerler:
Solunum ve hazım sistemi nezlelerini giderir. Vücudu besleyici olarak da
kullanılır. |
|
Denizsaçı |
( mousse de corse ) :Deniz kayalarında bulunur. Kuru iken
saç gibi ince, esmer, birbirine girmiş liflerdir. Deniz bitkileri gibi
kokar. Tadı tuzludur.
Kullanıldığı yerler:
Bağırsak solucanlarını düşürür. |
|
Denizüzümü |
( ephedra campylopoda )Yurdumuzun hemen hemen her yerinde
yetişen her zaman yeşil, uzun ömürlü, çalı görünümünde bir bitkidir. Gövdesi
incedir. Yaprakları, gövde üzerine karşılıklı, çapraz şekilde dizilmiştir.
İçeriğinde "efedrin alkoloid" bulunur. 35 kadar türü vardır.
Kullanıldığı yerler:
Astım hastalığının şikayetlerini giderir. Terletir. Ateş düşürür. Romatizma
ağrılarını dindirir. |
|
Dereotu |
( tereotu )Maydanozgillerden iplik biçiminde yaprakları
olan güzel kokulu bir bitkidir. Sonbahar aylarında toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
Mide ve bağırsak gazlarını söktürür. Hazmı kolaylaştırır, midenin gereği
gibi çalışmasını sağlar. Hıçkırık ve hava yutmayı önler. Sinir zafiyetini
giderir. Uyku verir. Aybaşı kanamalarının kolay olmasını sağlar. Anne sütünü
artırır. İştah açar. Ağız kokusunu giderir. Çocuklardaki gaz ağrılarını
giderir. Yemeklere ve salatalara tat vermek için konur. Hamileler
kullanmamalıdır. |
|
Devedikeni |
( chardon )Bileşikgillerden; tarlalarda yetişen 1 metre
kadar boyunda bir bitkidir. İnce ve çengellidir. Yaşken güzel kokuludur.
Kuruyunca bu koku kaybolur.
Kullanıldığı yerler:
Ateşi düşürür, terletir ve vücuda rahatlık verir. |
|
Devetabanı |
( phlodentron ) :Bileşikgillerden geniş yapraklı, her
türlü toprakta yetişebilen bir bitkidir. Çiçekleri, yapraklarından önce
açar, altın sarısı rengindedir. Hekimlikte çiçekleri ve yaprakları
kullanılır. Çiçekleri Nisan'da, yaprakları ise, Haziran ve Temmuz aylarında
toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Ağrıları dindirir. Sinirleri yatıştırır ve vücuda kuvvet
verir. Astım, nefes darlığı, bronşit ve soğuk algınlığında şikayetleri
geçirir. Göğsü yumuşatır, öksürüğü keser. Nezle ve ciğer iltihabında da
kullanılır. Yaraların iyileşmesinde ve çıbanların olgunlaşmasına yardımcı
olur. |
|
Dişbudak ağacı |
( fraxinus excelsior ) :Zeytingillerden sert keresteli
bir ağaçtır. Boyu 30 metre kadardır. Yaprakları 9-13 parçalı bir dantela
görünümündedir. İlkbahar ve yaz aylarında kabuğu ve yaprakları toplanıp
kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
Ateşi düşürür, vücuda kuvvet verir. Anne sütünü artırır. Romatizma ve nikris
ağrılarını keser. Kabızlığı giderir. (kabuğu ise kabızlık yapar, ishali
keser) idrar söktürüp, vücutta biriken zararlı maddelerin atılmasını sağlar.
Mobilyacılıkta da kullanılır. |
|
Dolama otu |
( paronychia serpilifolia )Karanfilgiller familyasından
yeşil ve beyaz renkte küçük çiçekleri bulunan bir çeşit bitkidir. Yaprakları
beyazımtırak yeşildir. Kökü kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Dolama ve çıbanların tedavisinde kullanılır. |
|
Domates |
( solanum lycopersium ) :Patlıcangillerden bir çeşit
bitkidir. Ürünü için yetiştirilir. Vatanı Meksika ve Peru'dur. Yabani
türünün meyveleri yuvarlak ve kiraz kadar küçüktür. Domatesin içeriğinde
lycopin denilen bir madde bulunur. A, B, C vitamileri bakımından zengindir.
Gövde ve yapraklarında solanin denilen zehirli bir alkoloid bulunur.
Kullanıldığı yerler:
Bol idrar söktürür. Vücutta biriken zehirli maddelerin atılmasını ve kanın
durulmasını sağlar, damar sertliğini giderir. Romatizma ve nikriste
faydalıdır. Safra ve böbrek taşlarının düşürülmesine yardımcı olur. Üremiyi
düşürür. Hazmı kolaylaştırır. Kabızlığı giderir. Mide ve bağırsakların
düzenli bir şekilde çalışmasını sağlar. Cilde tazelik ve pembelik verir.
İsiliği ve mayasılı giderir. Nasırların sökülmesine yardımcı olur.
Çıbanların olgunlaşmasını sağlar. Arı sokmasında ve yanıkların tedavisinde
faydalanılır. Kansere karşı korur. Midesi zayıf olanlar, böbrek ve
mesanelerinde iltihap olanlar, suyunu içmelidirler. |
|
Dulaptal otu |
( daphne mezereum ) :Dulaptalotugillerin örnek bir
bitkisi olan bir ağaçcıktır. Yüksek yerlerde yetişir. Çiçekleri güzel
kokuludur. Meyveleri kırmızımtıraktır. Yaprakçıkları ise, açık yeşildir.
Kabukları kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Zona tedavisinde faydalıdır. |
|
Dulavrat otu |
( pıtrak ) :Bileşikgillerden; yol kenarlarında ve seyrek
koruluklarda yetişen bir bitkidir. 1-1,5 metre boyundadır. Kökü ve
yaprakları kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Yapraklarından yapılan ilaçlar, romatizma ve nikris ağrılarını giderir. Mide
iltihaplarını iyileştirir. Kökünden yapılan ilaçlar ise, deri iltihapları ve
egzamanın tedavisinde ve karaciğer hastalıklarında kullanılır. |
|
Dut |
( morus ) :Dutgillerden yapraklarıyla ipek böceği
beslenen bir ağaçtır. Meyveleri, Beyaz ve kara olur. Karadut ekşidir.
Dutusaresi çıkartılır. Hekimlikte şurubu, meyveleri, ve yaprakları
kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Beyaz dut yaprakları idrar söktürür. Vücutta biriken suyu boşaltır. Aç
karnına yenen beyaz dut, Bağırsak solucanlarının düşürülmesini sağlar. Mide
ve bağırsakların düzenli çalışmasını sağlar. Karadut şurubu pamukçuk hariç
diğer ağız ve bademcik iltihaplarını giderir. |
|
Duvar sarmaşığı |
( ivy ) :Sarmaşıkgiller familyasından; uzun ömürlü, 50
metre kadar boyunda, her zaman yapraklı, tırmanıcı bir bitkidir. Yaprakları
tüysüz ve serttir. Üst yüzeyleri koyu, alt yüzeyleri ise açık yeşil
renktedir. Meyvesi, siyahımsı mor renktedir. İçeriğinde "hederin" vardır.
Zehirlidir. Ev ilaçlarında kullanılmamalıdır.
Kullanıldığı yerler:
Kabızlığı giderir. Kusturur ve aybaşı kanı söktürür. Haricen kullanılacak
olursa, yaraları tedavi eder. |
|
Düğün çiçe?i |
( girit lalesi ) :Düğünçiçeğigillerden; 30-60 cm.
boyunda, uzun ömürlü bir bitkidir. Kökleri ipliksidir. Nisan - Haziran
aylarında çiçek açar. Zehirlidir. Yaprakları çok küçüktür ve üç parçalıdır.
Hekimlikte nadiren kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Basur memelerinin şikayetlerini giderir. |
|
Ebegümeci |
( hubbaz ) :Ebegümecigillerden; çiçekleri ilaç,
yaprakalrı da sebze olarak kullanılan ve genellikle tarla kenarlarında kendi
kendine yetişen bir ottur. 20-70 cm. boyundadır. Yaprkalrı sarmaldır. Mayıs
- Ağustos ayları arasında çiçek açar. Yaprak ve çiçeklerinde fazla miktarda
müsilaj vardır. Yaprak ve çiçekleri kurutulmadan kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Göğsü yumuşatır, öksürüğü keser. Mide ve bağırsakların muntazam çalışmasını
sağlar. Kabızlığı giderir. Mide bulantısı ve kusmaları önler. Ateşi düşürüp,
vücuda rahatlık verir. Boğaz ve bademcik iltihaplarını giderir. Nezle,
bronşit, nefes darlığı tedavisinde kullanılır. Lapası çıbanların
olgunlaşmasını sağlar. Burun kanamasını durdurur. Dişeti hastalıklarını
tedavi eder. Mide ağrısını keser. Burun tıkanıklığını giderir. |
|
Ebû Cehil karpuzu |
( acıhıyar ) :Kabakgillerden elma iriliğinde meyvesi çok
acı ve ishal yapıcı bir bitkidir. İçeriğinde "colocynthine" vardır.
Zehirlidir. 2 gramdan fazlası öldürebilir. Haricen kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Romatizma, mafsal ve nikris ağrılarını dindirir. Kaşıntıları geçirir. |
|
Eğirotu |
( azakeyeri ) :Yılanyastığıgiller familyasından; akarsu
kıyıları ve bataklıklarda yetişen 60-70 cm. boyunda bir otsu bitkidir.
Meyveleri yeşilimsi renktedir. Çiçekleri, siyahımsı-erguvani renklidir. Tadı
mayhoştur.
Kullanıldığı yerler:
İştahı açar, mide ve bağırsak gazlarını giderir. Mide ekşimesini geçirir.
Mide ülserini iyileştirir. İdrar ve adet söktürür. Dişetlerini
kuvvetlendirir. Ter söktürür, ateşi düşürür ve ağrıları dindirir. Kusturur,
aksırtır. Sinirleri yatıştırır. Sarılık ve nikris tedavisinde kullanılır. |
|
Eğreltiotu |
( nepkrodium filixma ) :Eğreltiotugillerden; kumlu
yerlerde yetişen bir cins bitkidir. Çok çeşidi vardır. Boyu 120 cm.
kadardır. Kökü kalındır. Dışı siyahi, içi beyazdır. Zehirlidir. Tavsiye
edilen miktarı aşmamak gerekir. Hekimlikte erkek eğreltiotu kullanılır.
Gebeler ve kansızlar kullanamaz.
Kullanıldığı yerler:
Bağırsak solucanları ve tenyaları düşürür. Memeli basur ve variste de
faydalıdır. |
|
Ekmek ağacı |
( artocarpus ) :Dutgillerden; tropik asya adalarında
yetişen ve her mevsimde mahsul veren bir bitkidir. Meyveleri ananasa benzer.
İçeriğinde bol miktarda nişasta vardır. Meyve ve yaprakları yenir. Ekmek
yapmak için de kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Besleyicidir. |
|
Ekşi elma |
( yabani elma ) :Gülgillerden; ormanlarda yetişen bir
ağacın meyvesidir. Meyveleri küçük ve çok ekşidir. Çiçekleri, açık pembedir.
Kullanıldığı yerler:
Mide ve bağırsaklardaki gazı boşaltır. Buralardaki iltihapları giderir. |
|
Elma |
( malus ) :Gülgillerden çiçekleri pembe, oldukça yüksek
bir ağacın meyvesidir. Meyvesi (elma); çoğu yumruktan küçük ve yuvarlak,
kabuğu parlak ve sert, kırmızıdan yeşile kadar türlü renktedir. Çekirdekleri
ufaktır. Dokusu gevşektir. Kokusu hoş, tadı mayhoş veya tatlıdır. Amasya,
Gümüşhane, Niğde ve Ferik gibi birçok çeşidi vardır.
Kullanıldığı yerler:
Sinirleri ve adaleleri kuvvetlendirir. Bedeni ve zihni yorgunluğu giderir.
Hamilelerin bulantı ve kusmalarını azaltır. Hastalıkların çabuk geçmesini
sağlar. İdrar söktürür, vücutta biriken zararlı maddelerin atılmasında
yardımcı olur. Böbreklerdeki kum ve taşların dökülmesine yardım eder. Kanı
temizler. Kolestrolü düşürür. Damar sertliği ve kalp krizlerini önler.
Kandaki şeker miktarını düşürür. Kabızlığı giderir. Şeker hastaları için
faydalıdır. Dizanteri ve paratifoda iyileşmeye yardımcı olur. Öksürüğü
keser. Kompostosu ateşi düşürür. Susuzluğu keser. Uçukları geçirir. Cildin
taze ve güzel kalmasını sağlar. Göz ve kulak ağrılarında da kullanılır. |
|
Enginar |
( cynara )Bileşikgillerden; kökü yıllarca yaşayıp, her
ilkbaharda yeniden süren dikenli bir bitki ve bunun sebze olarak yenen iri
topuz biçimindeki yeşil çiçeğidir. Killi, kumlu ve rutubetli toprakalarda
yetişir. Çok iyi bir besindir. İçeriğinde "cynarine" vardır.
Kullanıldığı yerler:
Kandaki üre ve kolestrolü düşürür. İdrar söktürür. Kandaki şeker miktarını
ayarlar. Şeker hastaları için çok faydalıdır. Bedeni ve ruhi bitkinliği
giderir. Vücuda dinçlik verir. Sinirleri güçlendirir. Damar sertliği ve kalp
hastalıklarını önler. Böbreklerdeki kumların dökülmesine yardım eder.
Karaciğer hastalıklarının çabuk geçmesini sağlar. Sarılıkta faydalıdır.
Romatizmanın şikayetlerini geçirir. Mide ve bağırsakları temizler. İshali
keser. Emzikli kadınlar, böbreklerinde veya mesanelerinde itihap olanlar
yememelidir. |
|
Ergeç sakalı |
( çayırmelikesi )Gülgillerden dalları sağlam ve sert
kırmızımtırak bir bitkidir. Çiçekleri kar taneleri gibidir ve dalların
ucunda toplanmışlardır. Yaz aylarında toplanıp kurutulur. Bitkinin her yeri
kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür, vücutta biriken zararlı maddelerin atılmasını sağlar. Böbrek
mesane ve idrar yollarındaki iltihapları giderir. Soğuk algınlığını geçirir.
Kanı temizler. Sinirleri yatıştırır. Kalbi kuvvetlendirir. Nefes darlığı ve
astımda faydalıdır. Diş ağrılarını keser. Diş eti ve boğaz iltihaplarını
giderir. |
|
Erik |
( prune )Gülgillerden beyaz çiçekli bir ağacın yemişidir.
Erik, çoğu ceviz büyüklüğünde, kabuğu ince, sarıdan kırmızıya ve mora kadar
türlü renkte, tadı mayhoş veya tatlı, etli, sulu tek ve sert çekirdekli bir
yemiştir. B vitamini bakımından zengindir.
Kullanıldığı yerler:
Sinirleri kuvvetlendirir. Zihin yorgunluğunu giderir. Kabızlığı giderir.
İdrar söktürür ve vücudun rahatlamasını sağlar. Karaciğer şişliğini giderir.
Böbrekleri dinlendirir. Kansızlığı giderir. Kalbi kuvvetlendirir. İştah açar
ve hazmı kolaylaştırır. Romatizma, mafsal kireçlenmesi ve nikriste
faydalıdır. Çekirdekleri de, bağırsak solucanlarını düşürmekte kullanılır. |
|
Eşek kulağı |
( mayasılotu ) :Sığırdiligillerden; çiçekleri beyaz ve
menekşeye çalar renkte, yaprakları neşter şeklinde bir bitkidir. Mart-Temmuz
ayları arasında toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
Müzmin ishali keser. Nefes darlığını giderir. Göğsü yumuşatır. Bronşitte
faydalıdır. Öksürüğü keser. Ağız, dil ve boğaz iltihaplarını giderir. |
|
Farekulağı |
( güveyotu ) :Çuhaçiçeğigillerden; tohumları kuşyemi
olarak kullanılan bitkilerin cins ismidir. Kokusu güzeldir. Çiçekleri,
beyazımtırak erguvan rengindedir. Dallarının ucunda, küçük demetler halinde
bulunur. Yapraklarının altı tüylüdür. Yaz aylarında toplanıp, kurutulur.
İçeriğinde; terpinol, terpinin vethymol gibi kokulu maddeler vardır.
Kullanıldığı yerler:
İştahı açar, vücuda dinçlik verir. Nezleyi keser. Göğsü yumuşatır, öksürüğü
giderir, balgam söktürür. Diş ağrılarını keser. Sinir bozukluklarını
giderir. Görme zafiyetinde de faydalıdır. Midevi, yatıştırıcı ve spazm
gidericidir. Yaralar için hazırlanan ilaçların bileşiminde vardır. |
|
Fasulye |
( phaseouls vulgaris ) :Baklagillerden; barbunya, çalı,
ayşekadın, horoz gibi birçok çeşitleri olan bir bitki ve bunun sebze olarak
kullanılan yeşil ürünü ve kuru tohumlarıdır.
Kullanıldığı yerler:
Taze fasulye, bedeni ve zihni yorgunlukları giderir. Vücudun kuvvetlenmesini
sağlar. Pankreas bezi'nin gereği gibi çalışmasına yardımcı olur. Şeker
hastalığını önler ve kandaki şeker miktarını düşürür. İdrar tutukluğunu
giderir. Albümini düşürür. Böbreklerdeki kum ve taşların dökülmesine
yardımcı olur. Karaciğer yetersizliğini tedavi eder. Kalbi ve böbrekleri
kuvvetlendirir. Kalp çarpıntılarını giderir. Zehirlenmelerden sonra
yenilecek olursa; çabuk iyileşmeyi sağlar. Fasulye pişirilirken, pişirme
suyunu en azından 2-3 kere değiştirmek gerekir. |
|
Fesleğen |
( reyhanotu ) :Ballıbabagillerden; yaprakları güzel kokan
bir çeşit süs bitkisidir. Akfesleğen, hindfesleğeni, yabanifesleğen,
yerfesleğeni gibi çeşitleri vardır.
Kullanıldığı yerler:
Öksürüğü keser. Hazımsızlığı giderir. Baş dönmesini durdurur. Zafiyeti
giderir. Arı sokmasında faydalıdır. Ağız yaralarını tedavi eder. Fesleğen
kokusu; sivrisinek ve tahtakurusu gibi haşaratı kaçırır. |
|
Filiskin |
( yarpuz ) :Akdeniz bölgesinde yetişen, tüylü 10-50
santimetre boyunda, kuvvetli kokusu olan bir bitkidir. Yaprakları kısa saplı
olup, oval şeklindedir. Çiçekleri morumsu pembelidir. İçeriğinde uçucu yağ
vardır.
Kullanıldığı yerler:
Mide ağrısını keser. Kusma ve bulantıyı önler. İktidarsızlığı giderir.
Vücudun dinç kalmasına yardımcı olur. |
|
Frenkmaydanozu |
( chervil ) :Maydanozgillerden ıtırlı bir bitkidir.
Birçok çeşidi vardır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar ve aybaşı kanı söktürür. Basur memelerinin verdiği şikayetleri
giderir. Suyuyla kirpiklere kompress yapılırsa, uzamalarını sağlar. |
|
Frenküzümü |
( ribes rubrum ) :Taşkırangillerden; bir çalıdır. Yemişi
uzun salkım şeklinde olup, taneler, ufak ve kırmızıdır. Tadı mayhoştur. 150
kadar türü vardır. Daha çok şurubu yapılarak kullanılır. İçeriğinde organik
asitler vardır.
Kullanıldığı yerler:
İştah açar, hazmı kolaylaştırır. İdrar söktürür, vücuda rahatlık verir.
Böbreklerdeki taşların düşürülmesine yardımcı olur. Karında toplanan suyu
söker. Karaciğer şişliğini giderir. Sarılığı giderir. Romatizma ve mafsal
kireçlenmelerinde de faydalıdır. Sindirim yollarındaki iltihapları temizler.
Şurubu, çok besleyicidir. |
|
Funda |
( süpürgeotu )Fundagillerden; çiçekleri kırmızımtırak mor
ve çan şeklinde olan bir bitkidir. İşlenmemiş topraklarda yetişir. Çalı
görünümündedir. Süpürge çalısı da denilen bu bitkinin kökünden ağızlık;
dallarından da kaba süpürge yapılır. Çiçekleri, Ağustos ayından itibaren
toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
İshali keser, idrar söktürür. Böbrek kum ve taşlarının düşürülmesine
yardımcı olur. Nikriste de faydalıdır. Anne sütünü artırır. Lapası, ağrıları
keser. Zeytinyağı ile hazırlanan merhemi, çıban ve egzamada faydalıdır. |
|
Fındık |
( corylus avellana ) :Palamutgillerden; kuzey
yarımküresinin ılık yerlerinde ve yurdumuzun en çok Karadeniz Bölgesinde
yetişen ufak bir ağaçtır. Meyvesi (Fındık), sert bir kabuk içindedir.
İçeriğinde nişasta ve yağ vardır.
Kullanıldığı yerler:
Bedeni ve zihni yorgunluğu giderir. Vücuda kuvvet verir. Nekahat devresinin
çabuk geçmesini sağlar. Hamilelere de faydalıdır. Dövülmüş yenirse öksürüğü
keser. Varise faydalıdır. Fındıkyağı, böbrek ağrılarını giderir. Kum ve
taşların düşürülmesinde yardımcı olur. Bağırsak solucanlarını düşürür.
Sarada da faydalıdır. Mideleri hasta olanlar, damar sertliği ve yüksek
tansiyondan şikayet edenler, çok az yemelidirler. |
U
|
Gelincik |
( poppy ) :Yazın kırlarda yetişen ve gelincikgillere
örnek olarak alınan bir çeşit çiçekli bitkidir. Çoğu kırmızı renklidir. Yaz
aylarında toplanıp, gölgede temiz bir kağıt üzerine serilerek kurutulur.
İçeriğinde rheadine vardır. Kokusu hoş değildir. Tadı da acıdır.
Kullanıldığı yerler:
Nefes darlığı, astım, bronşit ve göğüs nezlesinde rahatlık sağlar. Boğmacayı
keser. Kan tükürme ve kan kusmayı keser. Uykusuzluğu giderir. Yanıkları
iyileştirir. Yılancık da faydalıdır. |
|
Gezağacı |
( fraxinus ornus ) :Ege ve Akdeniz'in sahil kısımlarında
yetişen bir çeşit dişbudak ağacıdır. Sarı boya elde etmekte ve kudret
helvası yapmakta kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür ve kabızlığı giderir. |
|
Greyfurt |
( altıntop ) :Turunçgiller familyasından; bahçelerde
yetiştirilen bir ağaç ve meyvesidir. Meyvesi, portakaldan daha iri, kanarya
sarısı renginde, tadı hafif acımsı ve ekşidir. İçeriğinde C vitamini vadır.
Kullanıldığı yerler:
İştah açar. Karaciğerin normal çalışmasını sağlar. Safra ifrazatını
arttırır. Hazmı kolaylaştırır. İdrar tutukluğunu giderir, bol miktarda idrar
söktürür. Vücutta biriken suyu ve zehirli atıkları atar. Kanı temizler.
Bedeni ve zihni yorgunluğu giderir. Felç ve kanamaları önler. Akciğer ve
göğüs hastalıklarında faydalıdır. |
|
Gül |
( rosa ) :Gülgillerin örneği olan bitki ve bunun
çiçeğidir. Bir çok çeşidi vardır. Bunlar; kokusu, rengi, şekli, iriliği ve
ufaklığı bakımından birbirinden ayrılır. En çok görülen çeşitleri; sarı gül,
van gülü, yediveren gülü, Yabani gül ve Şam gülüdür.Pembe gülün taze
çiçeklerinden gülsuyu ve gül esansı elde edilir. İçeriğinde geraniol,
rodinol, eugenol, citronel ve feniletilalkol vardır.Hekimlikte çiçeklerinin
renkli yaprakları kullanılır. Bunlar, gonca halindeyken toplanıp, sıcak bir
yerde kurutulur ve ışık almayan kutularda saklanır.
Kullanıldığı yerler:
Antiseptik olarak kullanılır. İshali keser. Boğaz ve bademcik iltihaplarını
giderir. Göz kanlanmaları ve göz nezlelerinde faydalıdır. Ayrıca krem ve
parfümeri sanayiinde kullanılır. |
|
Gülhatmi |
( althaea rosa ) :Ebegümecigillerden; yaprakları geniş ve
yuvarlak, çiçekleri büyük ve türlü renklerde olan bir süs bitkisidir.
Kullanıldığı yerler:
Balgam söktürür. Vücuda rahatlık verir nezle ve öksürükten kaynaklanan
şikayetleri giderir. Boğaz, bademcik ve diş eti iltihaplarını tedavi eder.
Bağırsak iltihaplarını giderir. |
|
Günlük |
( buhur ) :Tropik bölgelerde yetişen sığala ağacından
elde edilen reçinedir.
Kullanıldığı yerler:
Nefes darlığını giderir, vücuda rahatlık verir Tütsü olarak kullanılır. |
|
Güvercinkökü |
( jatrorrhiza palmata )Jatrorrhiza palmata adlı bitkinin
köküdür. İçeriğinde kolombin ve barberin denilen maddeler vardır. Tadı
acıdır.
Kullanıldığı yerler:
İshali keser. İştahı açar. Mideyi kuvetlendirir. Fazla kullanıldığı
takdirde, mide ve bağırsaklara zarar verir. |
|
Güveyfeneri |
( gelinfeneri )Patlıcangillerden; kireçli topraklarda
yetişen bir çeşit bitkidir. Çiçekleri pembe-beyazdır. Yemişleri kiraza
benzer. Terkibinde C vitamini vardır. Lezzeti acımtıraktır. Meyveleri Eylül
- Ekim aylarında toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
İdrar ve ter söktürür. Karında toplanan suyu boşaltır. Böbrek taşlarının
düşürülmesine yardımcı olur. Sarılıkta da faydalıdır. |
|
Güzelavratotu |
( belladon )Patlıcangillerden; kireçli topraklarda
yetişen 180 santimetre kadar boyunda, birkaç sene yaşayan nahoş kokulu bir
bitkidir. Meyveleri kiraz gibi yuvarlak ve siyah renktedir. İçeriğinde
Atropin vardır. Zehirlidir. Ev ilaçlarında kullanılmaması gerekir.
Kullanıldığı yerler:
Hekimlikte ağrıları dindirmek için kullanılır. Mide ve bağırsak
hastalıkları, astım, beyin hastalıkları, kalp hastalıkları ve sinir
hastalıklarında kullanılır. |
|
Gözlükotu |
( gözotu ) :Kırlarda kendiliğinden yetişen bir çeşit
bitkidir. Yaprakları dantela şeklindedir. Çiçekleri; ufak, beyazımtırak,
mavi ve kırmızı benekli olup, yapraklarının ortasındadır. Çiçekleri, yaz
aylarında toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
Göz nezlesi ve göz iltihaplarını iyileştirir. Mide ve bağırsak gazlarını
giderir. |
|
Hanımeli |
( lonicera caprifolium ) :Hanımeligillerin örneği olan,
ilkbaharda güzel kokulu çiçekler açan bir süs bitkisidir. Çiçekleri, kabuğu
ve yaprakları kullanılır. 100 kadar türü vardır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Karaciğer hastalıklarında faydalıdır. Müzmin bronşitte
rahatlık sağlar. Nefes darlığını giderir. Öksürüğü keser. Nikriste de
kullanılır. |
|
Hardal |
( sinapis ) :Turpgillerden bir çeşit bitkidir. Vatanı
Akdeniz bölgesidir. Sarı veya beyaz çiçeklidir. Tohumlarında eterik yağ
vardır. İki çeşidi vardır.- Siyah hardal: Çiçekleri sarı, meyvesi dört
köşeli, kısa ve sivridir. Hekimlikte; göğüs hastalıklarında kullanıllır.-
Beyaz hardal : Soluk kırmızı veya beyaz çiçeklidir. Taneleri, siyah
hardalınkinden daha büyüktür. Hekimlikte; daha ziyade siyah hardal tohumu
kullanılır. Tesirli maddesi "potasium mironat" ve "sinigrin"dir.- Hardal
ruhu : Ilık suya, dövülmüş hardal tohumu konularak elde edilir. Çok tahriş
edici bir maddedir. Deriyi kızartır ve yakar.- Hardal kağıdı : Hardal
tozunun, kauçuk mahlülü aracılığıyla kağıda yapıştırılması suretiyle elde
edilir. Bu kağıt ılık su ile ıslatılıp, hardallı tarafı cilde tatbik
edilir.- Hardal banyosu : Temiz bir tülbentin içine 150 - 500 gram hardal
tozu konur. Çıkın yapıldıktan sonra banyo suyuna konur.Hardal kağıdı, keten
tohumu lapası veya hardal banyosu 10-15 dakikadan fazla tatbik
edilmemelidir.
Kullanıldığı yerler:
Beyne veya akciğerlere kan hücum etmesi hallerinde faydalıdır. Bronşit ve
zatürreeden doğan şikayetleri giderir. İç organlarda biriken kanı dışarı
çeker. Sofrada kullanılan hardal ise hazmı kolaylaştırıp, kabız olmayı
önler. |
|
Hasırotu |
( saz ) :Hasırgiller familyasından; düz ince uzun,
dayanıklı olan yaprakları; minder ve yastık gibi şeyleri doldurmaya, hasır
örmeye yarayan bir sazdır. Bataklıklarda yetişir.
Kullanıldığı yerler:
Bağırsak solucanlarının düşürülmesinde yardımcı olur. |
|
Hatmi |
( althaea officinalis ) :Ebegümecigillerden; büyük,
yuvarlak, yumuşak yapraklı ve uzun köklü bir bitkidir. Çiçekleri beyazımsı
mor veya pembedir. Hekimlikte kökü ve yaprakları kullanıllır. İçeriğinde
fazla miktarda müsilaj vardır. Çiçekleri Temmuz ve Ağustos aylarında,
kökleri ise Sonbahar aylarında toplanıp, kurutulur.
Kullanıldığı yerler:
Nezle ve bronşitin sebep olduğu şikayetleri giderir. Ağız, boğaz ve diş eti
iltihaplarını iyileştirir. Bağırsak iltihaplarını giderir. Sancıları
dindirir. Dövülmüş hatmi taneleri, vücuda sürülecek olursa, sivrisinek ve
böcek sokmalarını önler. |
|
Havacıva |
( alkanna tinctoria ) :Hodangiller familyasından; Akdeniz
bölgesinde yetişen bir bitkidir. Çiçekleri mavidir. Köklerinin iç tarafı
sarı, öz kısmı ise kırmızımtırak renktedir. Kökünden boya elde edilir.
Kullanıldığı yerler:
Ağrıları giderir. Bağırsak hastalıklarında faydalıdır. |
|
Havlıcan |
( alpinia ) :Zencefilgillerden, ıtırlı bir bitkidir. Doğu
Asya'da yetişir. Kök sapları baharat olarak kullanılır. İçeriğinde "Alpinol"
ve "Alpinin" gibi maddeler vardır.
Kullanıldığı yerler:
İştah açar. Tükürük ifrazatını artırır. Göğsü yumuşatır. Vücudun
güçlenmesini sağlar. Mide, bağırsak gazlarını önler. Mideyi kuvvetlendirir.
Hava yutmayı önler. Grip ve soğuk algınlıklarında vücudun ısınmasını sağlar.
Baş ağrısı ve baş dönmelerini dindirir. İdrar söktürür. Romatizma ve
nikrisin şikayetlerini hafifletir. |
|
Havuç |
( daucus carota )Maydanozgillerden; uzunca koni şeklinde
ve etli olan kökünden dolayı sebze olarak yetiştirilen bir çeşit bitkidir.
İçeriğinde şeker, A vitamini ve karotin vardır.
Kullanıldığı yerler:
Müzmin kabızlığı giderir. Çocuk ishallerini keser. Bağırsak iltihaplarını
giderir. Mide ve bağırsak kanamalarını keser. Kansızlığı giderir. Cilde
canlılık verir. Anne sütünü artırır. Cilt ve göz hastalıklarını önler.
Böbrek ağrılarını dindirir. Vücuda kuvvet verir. Astım, bronşit, ses
kısıklığında göğsü yumuşatır, rahatlık verir. Veremde de faydalıdır. Mide ve
onikiparmak ülserinde şikayetleri giderir. Kalp hastalıkları ve damar
sertliğinde faydalıdır. İdrar ve bağırsak gazlarını söktürür. Aybaşı halinin
muntazam ve ağrısız olmasını sağlar. Diş etlerini kuvvetlendirir. Yüz ve
boyun kırıklıklarını giderir. Görme gücünü artırır. |
|
Hayıt |
( ayıt )Mineçiçeğigiller familyasından; batı ve güney
Anadolu'da yetişen bir ağaçtır. Haziran - Temmuz aylarında mor renkli
çiçekler açar. Dalları ve yapraklarında, uçucu ve sabit yağ, tanen, sineol,
şekerleri kristalize maddeler ve bir glikozit vardır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Sancıları keser. Aybaşı kanamalarını düzenler. Anne sütünü
artırır. Hazımsızlığı giderir. Karın ağrısını ve ishali keser. Ayak
şişlerini indirir. Akrep ve arı sokmalarında faydalıdır. |
|
Haşhaş |
( papaver ) :Gelincikler familyasından bir çeşit
bitkidir. Baş kısmından afyon, tohumlarında da haşhaş yağı çıkarılır. Afyon,
haşhaş meyvelerinin özel bıçakla çizilmesi sonucu akan, süte benzer sıvının
güneşte katılaşmış ve esmerleşmiş şeklidir. İçeriğinde morfin, kodein,
tebain, papaverin, narkotin gibi maddeler vardır. Uyuşturucudur, zehirlidir.
Ev ilaçlarında kullanılmaması gerekir.
Kullanıldığı yerler:
Hekimlikte; ağrı ve sancıları giderici ve ishal kesici olarak kullanılır. |
|
Helvacıkabağı |
( kestanekabağı )Kabakgillerden tatlısı yapılan bir çeşit
kabaktır. Yaprakları uzun ve büyüktür. Çekirdekleri yoktur. Ev ilaçlarında
çekirdekleri kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Bağırsak kurtlarının düşürülmesinde yardımcı olur. |
|
Hercaimenekşe |
( viola tricolor ) :Sarı, mor, mavi çiçekleri olan bir
çeşit menekşedir. Boyu 20 cm kadardır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. İdraryollarındaki iltihapları giderir. Cilt hastalıkları ve
özellikle egzamada faydalıdır. Öksürüğü keser. Damar sertliği ve sarılıkta
da kullanılır. |
|
Hindiba |
( güneğik ) :Hindiba familyasının örnek bitkisidir.
Çiçekleri sarıdır. Yaprakları az ve küçüktür. Sapı yoktur. Kökü uzundur.
Kökünün dışı beyaz, içi esmer renktedir. Sütlü, acı bir suare ifraz eder.
Yaprakları haşlanıp, salata gibi yenir. Kökü de, dövülerek kahve yapılır
veya kahveye karıştırılır. Lezzeti mayhoşumsudur. Ak ve kara olmak üzere iki
çeşidi vardır. Hekimlikte yaprakları ve kökü kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Egzama, güneş yanıkları, akrep ve arı sokmasında faydalıdır.
Balgam söktürür. Nikris ağrılarını dindirir. Böbreklerdeki kumların
dökülmesine yardımcı olur. Vücuda kuvvet verir. |
|
Hindistancevizi |
( cocos nucifera ) :Tropikal bölgelerde yetişen, hurma
cinsinden bir çeşit ağacın yemişidir. Portakaldan büyüktür. Kabuğu çok
serttir. İçinde sütümsü bir sıvı vardır. Yemişin içinde kabuğuna bitişik
yağlı ve nişastalı eti vardır. Büyük ve Küçük olmak üzere iki çeşidi vardır.
Hekimlikte küçükleri kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Böbreklerdeki kum ve taşların düşürülmesine yardımcı olur.
Mide ağrılarını giderir. |
|
Hindyağıa?acı |
( genegerçekotu ) :Sütleğengillerden bir ağaçtır.
Tohumlarından hindyağı çıkarılır. Hindyağı berrak, renksiz veya soluk sarı
renkli, koyu kıvamlıdır. Kokusu yok denecek kadar azdır. Lezzeti hafif ve
biraz tahriş edicidir. Etkili maddesi Ricinoleik asittir.
Kullanıldığı yerler:
Müshildir. Kabızlığı giderir. Saçkıranda faydalıdır. Lavmanlarda da
kullanılır. Saçların dökülmesini önler. |
|
Hodan |
( borage ) :Hodangiller familyasından mavi beyaz çiçekli
bir bitkidir. Hekimlikte çiçekleri ve kökü kullanılır. İçeriğinde müsilaj ve
madeni tuzlar vardır.
Kullanıldığı yerler:
Öksürüğü keser, balgam söktürür. İdrar zorluğunu giderir. |
|
Horasani |
( semen-contra ) :Bileşikgiller familyasından "Compositae"nin
açılmamış çiçekleridir. Halep, Türkistan, Buhara ve Volga nehri etrafında
yetişir. Hekimlikte sarımtırak esmer renkli ve küçük tohuma benzer çiçek
başları ile diğer kısımları kullanılır. Kokusu anasona benzer. Tadı acı,
yakıcı ve fenadır. Etkili maddesi Santonin'dir.
Kullanıldığı yerler:
Bağırsak solucanlarını düşürür. |
|
Hurma |
( şecere-i temir ) :( : Hurmagiller familyasından sıcak
ülkelerde yetişen bir ağacın meyvesidir. Ağacın boyu 30 metre kadardır.
Gövdesi sütun biçimindedir. Yaprakları büyük ve dilimlidir.
Kullanıldığı yerler:
Bedeni ve zihni gelişmeyi sağlar. Besleyicidir. Kansere karşı koruyucudur.
Zihni yorgunluğu giderir. Anne sütünün, bol ve besleyici olmasını sağlar.
Boğaz ağrılarını keser. Bronşit, öksürük ve soğuk algınlığının şikayetlerini
giderir. Kemik hastalıklarında faydalıdır. |
|
Hünnap |
( çiğde ) :Ayrı çanakyapraklı ikiçeneklilerden bir ağaç
ve bu ağacın verdiği kırmızı kabuklu, sert çekirdekli, iri zeytin biçim ve
büyüklüğünde bir yemiştir. Güz'ün olgunlaşır. Çiçekleri küçük ve
yeşilimsidir. Meyveleri ise tatlımsıdır.
Kullanıldığı yerler:
Öksürüğü keser. Balgam söktürür. Vücuda rahatlık verir. |
|
Hüsnüyusuf |
( guguçiçeği ) :Karanfilgiller familyasından bir çeşit
süs bitkisidir.
Kullanıldığı yerler:
Mide üşütmesinden doğan şikayetleri giderir. İktidarsızlıkta da faydalıdır. |
|
Hıyar |
( salatalık ) :Kabakgillerden bir çeşit bitkidir. Yemiş
gibi yenen veya salatası yapılan, gevrek, serinletici ve suluca yemişine de
hıyar denir. Terkibinde A ve C vitamini vardır. Birçok çeşidi vardır.
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür. Vücut yorgunluğunu giderir. Romatizma ve mafsal ağrılarında
faydalıdır. Susuzluğu keser. Kandaki şeker miktarını düşürür. İnsülin
ihtiyacını karşılar. Ter bezlerinin düzenli çalışmasını sağlar. El, yüz,
boyun kırışıklıklarını ve lekeleri giderir. Cilde güzellik verir. |
|
Hıyarşembe |
( hindhıyarı )Baklagillerden leguminoseae denilen büyük
ağaçların meyvesidir. Doğu Hind, Antil ve Brezilya'da yetişir. Meyvesi
siyahtır ve silindiriktir. Terkibinde şeker, pektin, zamk, tanen ve esans
vardır.
Kullanıldığı yerler:
Kabızlığı önler, fazlası müshildir. |
|
Ihlamur |
( tilia ) :Ihlamurgiller familyasından; kerestesi güzel,
bir gölge ağacı ve bunun kurutularak çay gibi haşlanıp içilen güzel kokulu
çiçeğidir. Temmuz ve ağustos aylarında toplanıp, kurutulur. Birçok çeşidi
vardır.
Kullanıldığı yerler:
Sinirleri kuvvetlendirir, sinir bozukluğunu giderir. Uyku verir. Kan
dolaşımının normal olmasını sağlar. Kansızlığı giderir. Kalp
kifayetsizliğinde faydalıdır. Damar kireçlenmesini önler. Böbrekleri ve
mesaneyi temizler. İdrar söktürür. Kum döker, taş oluşmasını önler. Ter
söktürür. Grip ve soğuk algınlığının şikayetlerini giderir. Göğsü ve
bronşları yumuşatır. Mide ifrazatını artırır. Balla karıştırılıp içilirse,
mide ülserine faydalıdır. Kabızlığı ve bağırsak spazmını giderir. Boyun ve
yüze güzellik verir. Burkulma ve ezilmelerde ağrıyı keser. Saç dökülmesini
önler. |
|
Ispanak |
( spinacia oleracea ) :Ispanakgiller familyasından; kış
sebzesi olarak yetiştirilen bir bitkidir. İçeriğinde demir, vitaminler ve
enzimler bulunur.
Kullanıldığı yerler:
Vücudun dayanıklılığını artırır. Kansızlığı ve gelişme bozukluğunu giderir.
Soğuk algınlığına karşı korur. Kalp ve gelişme bozukluğunu giderir. Kalp
adalelerini kuvvetlendirir. Ruhi çöküntünün sıkıntılarını giderir. Kan
miktarını artırır. Ağız, boğaz ve göğüs hastalıklarında faydalıdır. Kanser
ve veremden korur. Hamilelerde faydalıdır. Doğacak bebeğin güçlü olmasını
sağlar. Yara, yanık ve dolamada da faydalıdır. Dişlerin çürümesini önler.
Şişmanlık ve şeker hastalığına da faydalıdır. |
|
Isırgan otu |
( urtica urenus ) :Isırgangillerden ilkbaharda yetişen,
her tarafı sert tüylerle kaplı bir büyük ottur. Tüylerinin içeriğinde formik
asit vardır. Sürüldüğü yeri kaşındırır ve yakar. Tohumları da kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Dıştan tatbik edildiği zaman, iç organlarda biriken kanı çeker. Romatizma ve
mafsal ağrılarını dindirir. Burun kanamasını keser. Egzamanın şikayetlerini
giderir. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını sağlar. Böbrek kumlarını
döker. Balgam söktürür. Haricen tatbik edildiği zaman, dalak hastalıklarına
ve çıbanlara da faydalıdır. |
|
Itır |
( çobaniğnesi ) :Sardunyagillerden, yaprakları güzel
kokulu, çiçekleri türlü renklerde bir süs bitkisidir. Kumlu topraklarda
yetişir. Yeşil kısımları tüylü ve oyalıdır. Çoğunun çiçekleri beyaz veya
pembedir. Losyon yapımında kullanılır.
Kullanıldığı yerler:
Cildi güzelleştirir. İshali keser. Boğaz ağrılarını giderir. Mide ve
bağırsak gazlarını söktürür. Nikriste de faydalıdır. |
|
Yabani enginar |
( kengel ) :Bileşikgiller familyası | |